Конституциялық сот кәсіпке өмір бойы тыйым салуды тексеруді қарауға қабылдады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстанның Конституциялық соты Қылмыстық кодекстің 50-бабы бірінші бөлігін тексеру туралы өтінішті қарауға қабылдады. Бұл норма белгілі бір лауазымдарды атқаруға немесе белгілі бір қызметпен айналысуға өмір бойы тыйым салуға жол береді. Өтініш беруші мұндай тыйымды мемлекеттік қызметші емес адамдарға қолдану әділеттілік, мөлшерлестік және жауапкершілікті даралау қағидаттарын бұзады деп санайды.
Негізгі фактілер
- Қазақстанның Конституциялық соты 2026 жылғы 2 қыркүйекте Қылмыстық кодекстің 50-бабы бірінші бөлігін тексеру туралы өтінішті қарауға қабылдады.
- Даулы норма белгілі бір лауазымдарды атқаруға немесе белгілі бір қызметпен айналысуға өмір бойы тыйым салуға жол береді.
- Өтініш беруші мемлекеттік қызметші емес және сыбайлас жемқорлық қылмысының арнайы субъектісі белгілері жоқ адамдарға тыйымды қолдану әділеттілік, мөлшерлестік және жауапкершілікті даралау қағидаттарын бұзады деп санайды.
- Қарау нәтижелері туралы сот ресми сайтта және Telegram-арнада хабарлайды.
- 25 тамызда «Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қоры Жоғарғы сотқа журналистерге кәсіби қызметке тыйым салудың нақты шектерін белгілеуді талап етіп жүгінді.
Конституциялық тексеру
Қазақстанның Конституциялық соты 2026 жылғы 2 қыркүйекте Қылмыстық кодекстің 50-бабы бірінші бөлігін тексеру туралы өтінішті қарауға қабылдады. Норма белгілі бір лауазымдарды атқаруға немесе белгілі бір қызметпен айналысуға өмір бойы тыйым салуға жол береді. Өтініш беруші мемлекеттік қызметші емес және сыбайлас жемқорлық қылмысының арнайы субъектісі белгілері жоқ адамға тыйымды қолдану қылмыстық жауапкершіліктің әділеттілік, мөлшерлестік және даралау қағидаттарын бұзуы мүмкін деп санайды. Өтініш беруші сондай-ақ еңбек құқықтары мен кәсіпті еркін таңдау құқығының ықтимал бұзылуын көрсетеді. Өтінішті қарауға қабылдау норманың конституциялық емес деп танылғанын білдірмейді; түпкілікті шешім істі қарау қорытындысы бойынша қабылданады.
Журналистер істерінің контексі
Тексеру осы норманы журналистерге қолдану туралы пікірталас аясында басталады. 25 тамызда «Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қоры Жоғарғы сотқа кәсіби қызметке тыйым салудың нақты шектерін белгілеуді талап етіп жүгінді. «Әділ сөз» деректері бойынша, соңғы айларда кәсіби қызметке тыйымды КазТАГ иесі Асет Матаев, агенттіктің бас редакторы Әмір Қасенов, журналист Александра Алёхова, ал 18 тамызда — Orda.kz бұрынғы бас редакторы Гүлнара Бажкенова алды. Конституциялық соттың іс жүргізуі ресми түрде «Әділ сөз» өтінішін қарау болып табылмайды: қор Жоғарғы сотқа жүгінген, ал КС аты аталмаған азаматтың өтініші туралы хабарлады, дегенмен екі мәселе де ҚК бір бабының шектеріне қатысты және бір апта айырмашылықпен пайда болды.
Соттың бұрынғы шешімдері
Бұған дейін Қазақстанның Конституциялық соты азаматтардың жұмыста қалпына келтіру және сот шешімдерін қайта қарау құқығын қорғады. Сот сондай-ақ жұмыстан шығару ережелерінің бірін әділетсіз деп таныды, бұл қазақстандықтардың еңбек құқықтарын қорғауға айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Қазақстанда мемлекетте жұмыс істейтіндерді жұмыстан шығару ережелері өзгереді.
5 дереккөз
Уақыт · артта қалуы