Ауғанстан мен Иран Қытайға дәліз үшін көлік дипломатиясын үйлестіреді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ауғанстан мен Иран Герат–Мазари-Шариф теміржол желісін қоса алғанда, Ауғанстанды еуразиялық құрлық бағыттарына біріктіру үшін бірлескен теміржол жобаларын алға жылжытуда. 2026 жылдың маусымында Тегеранда тараптар техникалық параметрлер мен қаржыландыруды талқылады. Дәліз Иран мен Түркияны Орталық Азия және Қытаймен байланыстырып, теңіз тасымалына тәуелділікті азайтуға бағытталған.
Негізгі фактілер
- Герат–Мазари-Шариф теміржолының құны 780 миллион долларға бағаланады.
- Бес елдің теміржол дәлізінің ұзындығы шамамен 2100 шақырымды құрайды және Қытайдағы Қашқарға дейін жетеді.
- Иран компаниялары Ауғанстанның минералдық ресурстарын игеруге қатысу құқығына айырбас ретінде теміржол салады.
- Анкара Мазари-Шарифке дейінгі теміржолды бірлесіп салу туралы келісімге 2025 жылдың қазанында Стамбулда қол қойды.
Теміржол жобасының егжей-тегжейлері
2026 жылдың маусымында теміржол министрінің орынбасары Мавлави Мохаммад Исхак Сахибзада бастаған ауған делегациясы көлік-логистикалық инфрақұрылым жобаларын талқылау үшін Иранға барды. Тараптар Герат–Мазари-Шариф теміржол жобасының техникалық сипаттамаларын, стандарттарын, қаржыландыру тетіктерін және іске асыру кезеңдерін талқылады. Ауған коммерциялық банктері Балх пен Герат провинцияларын байланыстыратын жаңа теміржол желісіне инвестиция салуға дайын екенін білдірді. Жобаның құны 780 миллион долларға бағаланады. Иран компаниялары Ауғанстанның минералдық ресурстарын игеруге қатысу құқығына айырбас ретінде инфрақұрылымдық нысанның құрылысын өз мойнына алады.
Дәлізге интеграция
Герат–Мазари-Шариф көлік желісі Иранның Хаф қаласынан басталатын трансшекаралық сауда бағытының жалғасы болады. Ол ұзындығы шамамен 2100 шақырым болатын бес елдің теміржол дәлізінің ауған учаскесінің негізгі құрамдас бөлігі болады. Дәліз Қытайдағы Қашқарға дейін жетеді және бірыңғай 1435 мм стандартты табанды пайдаланады. Ол Тәжікстан мен Қырғызстанның шекараларын кесіп өтеді. Жаһандық контексте бұл Ауғанстан мен оның солтүстік көршілері негізгі байланыстырушы рөл атқаратын бәсекеге қабілетті Шығыс–Батыс континентальдық дәлізін құрады.
Стратегиялық мотивтер
Герат–Мазари-Шариф теміржол жобасының стратегиялық маңызы оның Иран мен Түркияны Ауғанстан арқылы Орталық Азия республикаларымен және Қытаймен байланыстыру әлеуетімен айқындалады. Анкара 2025 жылдың қазанында Халықаралық теміржол одағының 36-шы аймақтық отырысы барысында Стамбулда қол қойылған Мазари-Шарифке дейінгі теміржолды бірлесіп салу туралы келісімнің үшінші тарапы болып табылады. АҚШ-пен әскери қақтығыстан туындаған Ормуз бұғазындағы дағдарыс жағдайында Тегеран өзінің ірі сауда серіктестерінің бірі Қытайға қосымша көлік бағыттарын құруды аса маңызды деп санайды. Пекин Иран нарығына да, Ислам Республикасының кең транзиттік мүмкіндіктеріне де мүдделі. Қытай теңіз тасымалындағы белгісіздік тәуекелдерін азайту үшін Орталық Азия арқылы Шығыс–Батыс логистикалық бағыттарын әртараптандыра отырып, «Белдеу және жол» бастамасы аясында практикалық қолдау көрсетеді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы