Тәжікстанның суару жүйесі 403 млн сомони қарыз, су төлемдерінің тек 39%-ы өтелді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2026 жылдың ортасына қарай Тәжікстанда суару суын беру бойынша су пайдаланушылардың қарызы шамамен 403 млн сомониге жетті, ал бірінші жартыжылдықта есептелген төлемдердің тек 39%-ы ғана өтелді. Электр энергиясы бойынша саланың қарызы тарифтердің өсуі мен төлем жинаудың төмендігі салдарынан 300 млн сомониден асты.
Негізгі фактілер
- 2026 жылдың ортасына қарай Тәжікстанда суару суын беру бойынша су пайдаланушылардың қарызы шамамен 403 млн сомониге жетті.
- 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында су пайдаланушыларға 84,9 млн сомониге су берілді, бірақ тек 33,4 млн сомони төленді — есептелген соманың 39%-ы.
- Мелиорация және ирригация агенттігіне бағынысты ұйымдардың электр энергиясы бойынша жалпы қарызы 313,2 млн сомониге жетті.
- 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында сорғы станциялары 58,2 млн сомониге 391,4 млн кВт·сағ электр энергиясын пайдаланды, оның тек 17,2 млн-ы төленді.
- 2024 жылдан бастап суару суының тарифі ҚҚС-пен бірге текше метріне 5 дирамды құрайды, бұрын ол 2 дирам болатын.
Қарыздардың жинақталуы
Өткен жылдардағы қарыздарды ескере отырып, суару суын беру бойынша жалпы қарыз 402,9 млн сомониге жетті. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында мелиорация және ирригация басқармалары 56,2 млн сомониге талап-арыз берді, оның 25,3 млн сомониін өндіріп алу мүмкін болды. Мелиорация және ирригация агенттігінде су шаруашылықтарға берілетінін, алайда көптеген су пайдаланушылар, ең алдымен ауыл шаруашылығы өндірушілері, оны уақытылы және толық көлемде төлемейтінін атап өтеді. Үкімет саланың қаржылық жағдайын сауықтыру бойынша жеке қаулы қабылдап, қарыздарды реттеуге қаражат бөлген, алайда қарыз әлі де жоғары болып қалуда.
Электр энергиясы шығындарының ауыртпалығы
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында сорғы станциялары 58,2 млн сомониге 391,4 млн кВт·сағ электр энергиясын пайдаланды, осы соманың тек 17,2 млн-ы төленді. Агенттікке бағынысты ұйымдардың электр энергиясы бойынша жалпы қарызы 313,2 млн сомониге жетті. Агенттік директоры Зафарбек Давлатзоданың айтуынша, сала үшін электр энергиясының тарифтері қатарынан үш жыл көтеріліп, олардың жиынтық өсімі шамамен 45%-ды құрады. 2026 жылға машиналық суару сорғы станциялары үшін арнайы тариф қолданылады: 1 сәуірден 30 қыркүйекке дейін — кВт·сағ үшін 14,36 дирам, 1 қазаннан 31 наурызға дейін — 41,37 дирам.
Үкіметтің реакциясы
2023 жылы үкімет «Ирригация, мелиорация және энергетика жүйесінің экономикалық-қаржылық жағдайын сауықтыру шаралары туралы» №142 қаулы қабылдады. 2025 жылдың тамызында құжатқа өзгерістер енгізілді. 2023 жылы қарыздарды реттеуге 467 млн сомони қарастырылған болатын.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы