Қырғызстан Бішкекте Путин, Си және Гутерриш қатысқан ШЫҰ саммитін қабылдады

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ресей, Қытай, Үндістан, Иран, Пәкістан және басқа да ШЫҰ елдерінің көшбасшылары 2026 жылғы 1 қыркүйекте Бішкекте Шанхай ынтымақтастық ұйымының саммитіне жиналды. Қырғызстан саммитті Ресей, Қытай, Еуропа және АҚШ арасындағы қатынастарды теңестіре отырып, көпвекторлы сыртқы саясатты ілгерілету үшін пайдаланды. Кездесу блоктың Батыс шеңберінен тыс алаң ретіндегі рөлін айқындады.
Негізгі фактілер
- ШЫҰ саммиті 2026 жылғы 1 қыркүйекте Бішкекте Ресей, Қытай, Үндістан, Иран, Пәкістан және басқа да мүше мемлекеттердің көшбасшыларының қатысуымен өтті.
- Ресей президенті Владимир Путин ШЫҰ-ны «қалыптасып келе жатқан көпполярлы әлемнің тәуелсіз және ықпалды орталықтарының бірі» деп атады.
- Қырғызстан президенті Садыр Жапаров саммитті қабылдады, оған БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш пен Түркия ШЫҰ Плюс форматында қатысты.
- ШЫҰ 2001 жылғы алты құрылтайшы мүшеден, Путиннің айтуынша, әлемдегі ең ірі аймақтық ассоциацияға дейін өсті.
- Қырғызстанның көпвекторлы сыртқы саясаты Ресей, Қытай, Еуропа және АҚШ арасындағы қатынастарды теңестіруге бағытталған.
Саммит қатысушылары
Саммит Ресей, Қытай, Үндістан, Иран, Пәкістан және басқа да ШЫҰ мүше мемлекеттерінің көшбасшыларын жинады. Түркия мен БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш ШЫҰ Плюс форматында қатысты. Ресей президенті Владимир Путин саммитте сөз сөйлеп, ШЫҰ-ны көпполярлы әлемнің тәуелсіз орталығы деп атады. Ұйым 2001 жылғы алты құрылтайшы мүшеден кеңірек аймақтық ассоциацияға дейін кеңейді.
Қырғызстанның теңестіру саясаты
Теңізге шыға алмайтын және таулы ел болып табылатын Қырғызстан Ресей мен Қытай арқылы өтетін көлік дәліздеріне тәуелді. Crossroads Central Asia талдау орталығының президенті Шайырбек Жұраев саммиттің өту уақыты маңызды екенін, өйткені оған қатысушылар негізгі геосаяси қақтығыстарға тікелей қатысып отырғанын айтты. 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Орталық Азия мемлекеттері Ресеймен тығыз байланысты сақтай отырып, Қытаймен қарым-қатынасты дамытып, Еуропа мен Вашингтонмен байланысты сақтайтын көпвекторлы сыртқы саясат жүргізіп келеді. Жұраев Қырғызстанның басты әлсіздігі — көлік бағыттарына, энергетикаға және экономикалық байланыстарға тәуелділік екенін атап өтті. Қырғызстан ШЫҰ күн тәртібін белгілей алмайды, бірақ саммит тілін қалыптастыруға көмектесті.