Оңтүстік Азияның апатқа ден қою тетіктері трансшекаралық қатерлерге ілесе алмай отыр
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
26 тамызда Лхенде-Кхола өзенінің үстіндегі мұздықтың опырылуы сел тасқынын тудырып, 30 тамызға қарай Непал мен Тибетте 750-ге жуық адамның өмірін қиды. Непал қаржы министрі қалпына келтіру шығынын 4–5 миллиард долларға бағалады, бұл ел экономикасының оннан бір бөлігіне жуық. Апат шекараларды кесіп өтті, дегенмен ден қою тетіктері негізінен ұлттық деңгейде қалып отыр.
Негізгі фактілер
- 26 тамызда Лхенде-Кхола өзенінің үстіндегі мұздықтың опырылуы 30 тамызға қарай Непал мен Тибетте 750-ге жуық адамның өмірін қиды, 3000-нан астам адам із-түзсіз жоғалды.
- Непал қаржы министрі қалпына келтіру шығынын 4–5 миллиард долларға бағалады, бұл ел экономикасының оннан бір бөлігіне жуық.
- СААРК 2014 жылдан бері саммит өткізбеген, бұл аймақтық апатқа ден қоюды үйлестіруге кедергі келтіреді.
- 2008 жылғы Коси өзеніндегі тасқын Дүниежүзілік банктің дерегі бойынша 3,3 миллион адамға әсер етіп, 500-ге жуық адамның өмірін қиды.
- 2017 жылы Үндістан, Непал және Бангладештегі тасқындар 41 миллионға жуық адамға әсер етті, дегенмен ден қою негізінен ұлттық деңгейде қалды.
26 тамыздағы опырылу
26 тамызда Лхенде-Кхола өзенінің үстіндегі мұздықтың опырылуын АҚШ Геологиялық қызметінің автоматты желісі алғашында 4,4 магнитудалы жер сілкінісі деп қабылдады. 30 тамызға қарай Непал мен Тибеттегі қаза тапқандардың жалпы саны 750-ге жуықтады, 3000-нан астам адам із-түзсіз жоғалды, оның ішінде тұзаққа түскен деп қауіптенілген 900-ге жуық гидроэлектростанция жұмысшысы бар. Опырылу толығымен Непалда орналасқан Лангтанг Лирунгте болды, бірақ қоқыс Непал мен Қытай шекарасын кесіп өтетін Лхенде-Кхола-Донглин Цангпо өзен жүйесіне түсті. Тасқын Непалдың Расува және Нувакот аудандары арқылы өтті, ал төменгі ағыстағы су деңгейінің көтерілуі Үндістанның кейбір бөліктерінде алдын ала эвакуацияға себеп болды.
Аймақтық тетіктер
2004 жылғы Үнді мұхитындағы цунамиден кейін 2005 жылғы СААРК Дакка декларациясы апатқа дайындық, көмек көрсету және оңалту үшін тұрақты аймақтық тетік құруға шақырды. 2006 жылғы кешенді негіздемелік бағдарлама бірлескен ерте ескерту және трансшекаралық дерек алмасуды уәде етті. 2010 жылғы Пәкістандағы тасқындардан кейін келісілген жылдам ден қою тетігі тек 2016 жылы күшіне енді, көптеген ережелер операциялық үздіксіздікке қиындықпен қол жеткізді. СААРК 2014 жылдан бері саммит өткізбеген, ал Үндістан, Бангладеш және БИМСТЕК екіжақты және субаймақтық тетіктерді дамытты, өйткені СААРК он жыл бойы жұмыс істемей отыр.
Бөлшектенудің бағасы
2008 жылғы Коси өзеніндегі тасқын жетіспейтін тізбектің бағасын көрсетті: Коси шығыс бөгеті Непалдағы Кушахада жарылып, 50 000-ға жуық непалдыққа және Үндістандағы Бихардағы миллиондаған тұрғынға әсер етті. Дүниежүзілік банктің бағалауы 3,3 миллион зардап шеккен адамды және 500-ге жуық қаза тапқанды тіркеді. Су ресурстарын зерттеуші Аджая Диксит негізгі институционалдық олқылықты анықтады: 1966 жылғы Коси келісімі бөгеттерді бақылау мен күтіп ұстау үшін нақты анықталған екіжақты операциялық арнаны белгілемеді. 2017 жылы Үндістан, Непал және Бангладештегі тасқындар 41 миллионға жуық адамға әсер етті, дегенмен ден қою негізінен ұлттық деңгейде қалды. 2023 жылы Сиккимдегі Оңтүстік Лхонак мұздық көлінің жарылуы дәл осы мәселені растады: зерттеушілер көлдің жарылу ықтималдығын 42 пайызға бағалады.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы