БҰҰ-да күшіне енбеген ЯСЖТ-ның 30 жылдығына орай акция өтті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
26 тамызда БҰҰ-ның Венадағы бөлімшесінде символдық акция өтті — 29 тамызды еске алу үшін 829 қадам жасалды. Іс-шара Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарттың қол қоюға ашылуының 30 жылдығына арналды, бірақ шарт әлі күшіне енген жоқ. Қазақстан 29 тамызда атап өтілетін Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл халықаралық күнінің бастамашысы болды.
Негізгі фактілер
- Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шартқа 188 мемлекет қол қойды, 179-ы ратификациялады, бірақ күшіне енуі үшін 2-қосымшадағы барлық 44 мемлекеттің ратификациясы қажет, оның тоғызы әлі ратификацияламаған.
- Шарт 1996 жылғы 24 қыркүйекте қол қоюға ашылды және кез келген ядролық сынақ жарылыстарына — әскери де, азаматтық та, жер астында, су астында және атмосферада тыйым салады.
- Алғашқы кеңестік ядролық сынақ 1949 жылғы 29 тамызда Семей полигонында өтті, ал дәл 42 жылдан кейін, 1991 жылғы 29 тамызда полигон жабылды.
- 2009 жылғы 2 желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясы Қазақстанның бастамасымен 29 тамызды Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл халықаралық күні деп бірауыздан жариялады.
- Қазақстанның, БҰҰ-ның және МАГАТЭ-нің ресми материалдарына сәйкес, Семей полигонында төрт онжылдық ішінде 456 ядролық сынақ өткізілді.
Венадағы акция
Символдық серуен 26 тамызда БҰҰ-ның Венадағы бөлімшесінде өтті, оны ЯСЖТҰ атқарушы хатшысы Роберт Флойд, Қазақстанның тұрақты өкілі Мұхтар Тілеуберді және БҰҰ Қарусыздану мәселелері жөніндегі басқармасының Вена бөлімшесінің басшысы Ребекка Джовин ұйымдастырды. 829 қадам 08.29 күнін — 29 тамызды, 1949 жылғы алғашқы кеңестік ядролық сынақ күнін және 1991 жылғы Семей полигонының жабылуын бейнеледі. Акция туралы Қазақстанның Венадағы халықаралық ұйымдар жанындағы тұрақты өкілдігі хабарлады.
Шарт мәртебесі
Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт 1996 жылғы 24 қыркүйекте қол қоюға ашылды, бірақ 30 жыл өтсе де әлі күшіне енген жоқ. Шарт кез келген ядролық сынақ жарылыстарына — әскери де, азаматтық та, жер астында, су астында және атмосферада тыйым салады. ЯСЖТҰ деректері бойынша, шартқа 188 мемлекет қол қойды, 179-ы ратификациялады, бірақ күшіне енуі үшін 2-қосымшада көрсетілген барлық 44 мемлекеттің ратификациясы қажет. Тоғыз ратификация әлі жетіспейді, оның ішінде Қытай, КХДР, Мысыр, Үндістан, Иран, Израиль, Пәкістан, Ресей және АҚШ тарапынан.
Қазақстанның рөлі
2009 жылғы 2 желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясы 29 тамызды Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл халықаралық күні деп бірауыздан жариялады, резолюцияның бастамашысы Қазақстан болды. БҰҰ Халықаралық күннің ресми бетінде түсіндіргендей, күн 1991 жылғы 29 тамызда Семей ядролық полигонының жабылуын еске алу үшін таңдалды. Жаңа халықаралық күн алғаш рет 2010 жылы атап өтілді.
1 дереккөз
БҰҰ-да күшіне енбеген ЯСЖТ-ның 30 жылдығына орай акция өтті
