Қазақстанның жаңа Конституциясы екі палаталы парламентті 145 депутаттан тұратын бір палаталы Құрылтаймен алмастырады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстанның 2026 жылғы 15 наурызда референдумда қабылданып, 1 шілдеде күшіне енген жаңа Конституциясы екі палаталы парламентті 145 депутаттан тұратын, пропорционалдық жүйе бойынша бес жылға сайланатын бір палаталы Құрылтаймен алмастырады. Спикер лауазымына кандидатты президент ұсынады, ал депутаттар оны жалпы саннан көпшілік дауыспен жасырын дауыс беру арқылы сайлайды.
Негізгі фактілер
- Жаңа Конституция 2026 жылғы 15 наурызда республикалық референдумда қабылданып, 1 шілдеде күшіне енді.
- Құрылтай 145 депутаттан тұрады, олар бірыңғай жалпыұлттық сайлау округі бойынша пропорционалдық жүйемен бес жыл мерзімге сайланады.
- Құрылтай депутаты болып Қазақстан азаматы бола алады, ол 25 жасқа толған және соңғы он жыл бойы ел аумағында тұрақты тұратын болуы тиіс.
- Кезекті сессиялар қыркүйектің бірінші жұмыс күнінен маусымның соңғы жұмыс күніне дейін жалғасады; сессиялар аралығында кезектен тыс сессиялар шақырылуы мүмкін.
- Құрылтай спикері депутаттар арасынан президент ұсынған кандидатура бойынша жасырын дауыс беру арқылы депутаттардың жалпы санынан көпшілік дауыспен сайланады.
Жаңа Құрылтай
Жаңа Конституцияға сәйкес Құрылтай Қазақстанда заң шығару билігін жүзеге асыратын ең жоғары өкілді орган болып табылады және Мәжіліс пен Сенаттан тұратын бұрынғы екі палаталы парламентті алмастырады. Ол 145 депутаттан тұрады, олар бірыңғай жалпыұлттық сайлау округі бойынша пропорционалдық жүйемен бес жыл мерзімге сайланады. Депутаттыққа кандидат Қазақстан азаматы, 25 жасқа толған және соңғы он жыл бойы ел аумағында тұрақты тұратын болуы тиіс. Құрылтай шақырылымының өкілеттігі оның бірінші сессиясы ашылған сәттен басталады және келесі шақырылымдағы Құрылтайдың бірінші сессиясы жұмысының басталуымен тоқтатылады; депутаттардың өкілеттік мерзімі де бес жылды құрайды.
Сессиялардың тәртібі
Құрылтай жұмысының негізгі түрі — сессия. Сайлау қорытындысы жарияланғаннан кейін президент бірінші сессияны шақырады; спикер сайланғанға дейін бірінші сессия отырыстарын Орталық сайлау комиссиясының төрағасы жүргізеді. Кезекті сессия қыркүйектің бірінші жұмыс күнінен маусымның соңғы жұмыс күніне дейін жалғасады. Сессиялар аралығында Конституцияда айқындалған субъектілердің бастамасы бойынша кезектен тыс сессия шақырылуы мүмкін; онда оны шақыруға негіз болған мәселелер ғана қаралады. Құрылтай отырыстары, әдетте, ашық өтеді; жабық отырыстар заңнамада көзделген жағдайларда ғана өткізілуі мүмкін.
Спикерді сайлау
Құрылтайды депутаттар арасынан сайланатын спикер басқарады. Спикер лауазымына кандидатты президент ұсынады, ал сайлау туралы шешімді депутаттар қабылдайды. Дауыс беру жасырын өткізіледі. Сайлануы үшін кандидатқа депутаттардың жалпы санынан көпшілік дауыс қажет.
3 дереккөз
Қазақстанның жаңа Конституциясы екі палаталы парламентті 145 депутаттан тұратын бір палаталы Құрылтаймен алмастырады
