Бирмингем университеті ғалымдары климат модельдерінде ескерілмеген арктикалық «бұлт фабрикасын» ашты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Бирмингем университеті басқарған халықаралық топ Арктикада теңіз мұзы мен ашық мұхит шекарасында бұлт түзуші бөлшектер санын күрт арттыратын табиғи процестің алғашқы нақты дәлелдерін алды. 2022 жылы Гренландия жағалауы мен Дейвис бұғазында жүргізілген экспедиция кезінде бұлт тамшыларын түзе алатын бөлшектер саны тәулік ішінде 50 есе өсіп, шуақты күндердің 80%-дан астамында байқалды. 5 тамызда Nature Geoscience журналында жарияланған нәтижелер күн сәулесі әсерінен йод, күкірт және органикалық қосылыстар реакциясын сипаттайды, бұл қазіргі климат модельдерінде ескерілмеген.
Негізгі фактілер
- Теңіз мұзы шекарасында бұлт тамшыларын түзе алатын бөлшектер саны тәулік ішінде 50 есе өсті.
- Бұл құбылыс шуақты күндердің 80%-дан астамында байқалды.
- Зерттеушілер бөлшектердің өсуіне көмектесетін жаңа қосылыстар класын — құрамында йод бар оттекті органикалық молекулаларды (I-OOMs) анықтады.
- Өлшеулер Корольдік зерттеу кемесі Discovery бортында Гренландия мен Дейвис бұғазы аймағында 2022 жылдың көктемі мен жазында жүргізілді.
- Зерттеу 5 тамызда Nature Geoscience журналында жарияланды.
Арктикалық бөлшектердің түзілуі
Бирмингем университеті басқарған, Қытай мен Испания әріптестері қатысқан халықаралық топ арктикалық теңіз мұзы мен ашық мұхит шекарасында бөлшектер түзілуінің қуатты процесінің алғашқы нақты дәлелдерін алды. Мұз жиегінде бұлт тамшыларын түзе алатын бөлшектер саны тәулік ішінде 50 есе артты. Бұл құбылыс шуақты күндердің 80%-дан астамында байқалды. Нәтижелер 5 тамызда Nature Geoscience журналында жарияланды.
Химиялық механизм
Процеске мұз жиегіндегі биологиялық белсенді аймақта ауаға бөлінетін табиғи йод пен күкірт қосылыстары және органикалық заттар қатысады. Күн сәулесі бұл қосылыстарды химиялық түрлендіріп, жаңа атмосфералық бөлшектердің түзілуін іске қосады. Команда сондай-ақ атмосфералық қосылыстардың бұрын белгісіз класын — құрамында йод бар оттекті органикалық молекулаларды (I-OOMs) анықтады. Бұл қосылыстар ұсақ бөлшектердің бұлт түзуге жеткілікті мөлшерге дейін өсуіне көмектеседі. Бирмингем университетінің докторы Джеймс Брин мұндай молекулалар йод химиясының жаңа маңызды жолдарын көрсететінін атап өтті.
Далалық деректер
Ғалымдар өлшеулерді Корольдік зерттеу кемесі Discovery бортында 2022 жылдың көктемі мен жазында Гренландия айналасында және Дейвис бұғазында жүргізді. Зерттеуді Ұлыбританияның Табиғи ортаны зерттеу кеңесі (NERC) қолдады. Арктикалық мұз еріген сайын биологиялық белсенді жиек кеңейіп, бөлшектер түзілетін аймақ ұлғаяды. Еріп жатқан мұз алаңының ұлғаюы бұл процестің күн сәулесінің шағылысуына және аймақтық климатқа әсері артып келе жатқанын білдіреді.
2 дереккөз
Бирмингем университеті ғалымдары климат модельдерінде ескерілмеген арктикалық «бұлт фабрикасын» ашты
