Бирмингем университеті ғалымдары Арктика мұзы еруінің бұлт бөлшектерін 50 есе арттыратынын анықтайды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Халықаралық ғалымдар тобы алғаш рет Арктика теңіз мұзының еруі бұлт түзуші бөлшектердің пайда болуына ықпал ететінін дәлелдеді. Мұз бен ашық мұхит шекарасында мұндай бөлшектердің концентрациясы бір тәулікте 50 есе өсті, деп хабарлайды 5 тамызда Nature Geoscience журналында жарияланған мақала. Бұл жаңалық Арктиканың бұлт жамылғысы мен радиациялық теңгеріміне әсер етуі мүмкін бұрын белгісіз табиғи процесті көрсетеді.
Экспедиция
Деректер 2022 жылы Discovery ғылыми кемесінің Гренландия мен Дейвис бұғазы аймағына экспедициясы кезінде жиналды. Зерттеушілер мұз еруі ашық мұхитпен кездесетін мұз шетіндегі атмосфералық бөлшектерді өлшеді. Бір тәулік ішінде бұлт түзуші ядроларға айналуы мүмкін бөлшектер концентрациясы 50 есеге артты.
Химиялық коктейль
Бөлшектердің түзілуі мұхит пен мұздан йод қосылыстары, теңіз балдырларынан диметилсульфид, құрлықтан немесе теңізден органикалық қосылыстар қоспасынан туындайды. Күн сәулесінің әсерінен бұл шығарындылар йод оксиқышқылдары мен күкірт қышқылын түзеді — бұл процесс бұрын тек ЦЕРН-дегі CLOUD камерасында расталған еді. Сонымен қатар, бөлшектердің бұлтқа әсер ететін өлшемге дейін өсуіне көмектесетін құрамында йоды бар оттекті органикалық молекулалар (I-OOM) табылды.
Күн драйвері
Жаңа бөлшектер күн ашық күндердің 80%-дан астамында түзілді, бұл процестің жарық түсетін Арктикада кең таралғанын көрсетеді. Химиялық реакциялар күн сәулесі арқылы іске қосылып, шығарындыларды бұлт ядроларына тез айналдырады. Тең автор доктор Джеймс Брин мұндай молекулалардың алғаш рет байқалуы йод химиясының жаңа жолдарын болжайтынын атап өтті.
Бұдан әрі
Зерттеушілер тобы бұл бөлшектердің Арктиканың бұлт жамылғысы мен радиациялық теңгеріміне әсерін сандық бағалау үшін одан әрі зерттеулер жүргізуді жоспарлап отыр. Әзірге жаңадан ашылған кері байланыс жылыну жағдайында жеделдеп бара жатқан мұз еруімен қалай әрекеттесетіні белгісіз.
1 дереккөз
Бирмингем университеті ғалымдары Арктика мұзы еруінің бұлт бөлшектерін 50 есе арттыратынын анықтайды
