Жылдам өрттер Солтүстік Американың батысындағы ормандарды қалпына келтіру үшін аз тұқым беретін ағаштар қалдырады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Солтүстік Американың батысындағы жылдам орман өрттері тұқым беретін ағаштардың аз қалуына әкеліп, қылқан жапырақты ормандар бұрынғы қалпына келмеуі мүмкін, делінген Science Advances журналында жарияланған зерттеуде. Колорадо штаты университеті мен Батыс Колорадо университетінің ғалымдары 2012–2023 жылдар аралығында қылқан жапырақты ормандардағы 3,5 мыңға жуық өртті талдап, от жылдамдығы артқан сайын ағаштардың толық дерлік қырылуы мен аман қалған тұқымдық ағаштарға дейінгі қашықтық өсетінін анықтады. Бұл өрттің тез таралуының экстремалды эпизодтары батыс ландшафттарын өрт алаңының ұлғаюынан гөрі күштірек өзгертетінін растайды.
Өрт жылдамдығы және зерттеу ауқымы
Колорадо штаты университеті, Батыс Колорадо университеті, Берклидегі Калифорния университеті, АҚШ Орман қызметі және Канада орман қызметі зерттеушілері 2012–2023 жылдары Солтүстік Американың батысындағы қылқан жапырақты ормандарда болған 3,5 мыңға жуық өртті талдады. Олар оттың таралуының 33 мыңнан астам жеке тәуліктік эпизодын зерттеп, өрт жылдамдығын өрттен кейін қалған жағдаймен салыстырды. Жұмыс Science Advances журналында жарияланды.
Ағаштардың қырылуы мен тұқым көздері
Өрттің таралу жылдамдығы артқан сайын ағаштардың толық дерлік қырылуы байқалған орман үлесі және қалпына келтіруге тұқым бере алатын аман қалған ағаштарға дейінгі қашықтық өсті. Солтүстік Американың батысындағы көптеген қылқан жапырақты түрлер табиғи жаңғыру үшін жақын маңдағы тірі ағаштарға тәуелді. Жетекші автор, Батыс Колорадо университетінен Джонатан Куп өрт жылдамдығы тек өртенген алаңды ұлғайтып қана қоймай, әр гектардағы зардаптарды пропорционалды емес күшейтетінін атап өтті.
Ландшафт алмасу қаупі
Тұқым беретін ағаштарсыз үлкен кеңістіктер қалдыратын қатты өрттер орманның қалпына келуін қиындатады, ал кей жерлерде орман мүлде қалпына келмеуі мүмкін, деді Колорадо штаты университеті жанындағы Колорадо ормандарды қалпына келтіру институтының директоры Камилла Стивенс-Руманн. Мұндай аумақтар біртіндеп жылы әрі құрғақ жағдайларға бейімделген бұталы немесе шөпті қауымдастықтарға ауысуы мүмкін. Куп өрттердің ауқымы ғана емес, ландшафттық салдары да өзгеріп жатқанын қосты. Куп пен әріптестерінің бұған дейінгі жұмыстары тез таралатын өрттердің экстремалды эпизодтарының салыстырмалы түрде аз бөлігі жыл сайын өртенетін алаңның пропорционалды емес үлкен үлесін беретінін көрсетті.
Бұдан әрі
Алдағы уақытта бұл тұжырымдар ормандарды қалпына келтіру және өрттерді басқару стратегияларын жаңарту кезінде ескерілуі мүмкін. Алайда 3,5 мыңға жуық өртенген учаскенің қаншасы одан әрі жылыну мен құрғақшылық жағдайында бұталы немесе шөпті қауымдастықтарға түпкілікті ауысатыны әлі белгісіз.
1 дереккөз
Жылдам өрттер Солтүстік Американың батысындағы ормандарды қалпына келтіру үшін аз тұқым беретін ағаштар қалдырады
