Қазақстан университеттері «AI + X» моделі мен жобалық оқытуға көшеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан университеттері жасанды интеллект төңірегінде қайта құрылып, төрт жылдық бекітілген мамандықтардан жобалық оқыту мен «AI + X» моделіне ауысуда. Өзгерістер AI & Digital Bridge 2026 аясында өткен Rectors’ Club: Central Asia+ отырысында 2026 жылғы Астана декларациясының қабылдануынан кейін жүзеге асты. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Qazaq AI Research University-ге экономиканың қолданбалы міндеттеріне назар аударуды және AI-Sana бағдарламасын кеңейтуді тапсырды.
Негізгі фактілер
- Астана декларациясы 2026 жылғы 1–3 қазан аралығында Астанада өткен Rectors’ Club: Central Asia+ сегізінші отырысында қабылданды.
- Qazaq AI Research University (QAIRU) Астанада AI & Digital Bridge 2026 аясында Орталық Азиядағы алғашқы AI-Enabled University моделіндегі университет ретінде ресми ашылды.
- Президент Қасым-Жомарт Тоқаев зерттеулер мен кадр даярлауды кәсіпорындардың сұраныстарымен байланыстыруды және QAIRU-ды экономиканың қолданбалы міндеттеріне бағыттауды ұсынды.
- Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек студенттердің ауыл шаруашылығы, білім беру, денсаулық сақтау және өнеркәсіп үшін өздерінің жеке AI-агенттерін жасап жатқанын хабарлады.
- Қазақстан американдық суперинтеллект туралы келісімді БҰҰ қамқорлығындағы AI қауіпсіздігі жөніндегі халықаралық шарттың ықтимал үлгісі ретінде қарастыруда.
Астана декларациясы
Almaty Management University (AlmaU) мен Qazaq AI Research University (QAIRU) ұйымдастырған Rectors’ Club: Central Asia+ сегізінші отырысы 2026 жылғы Астана декларациясын қабылдады. Кездесу 1–3 қазан аралығында Астанада өтіп жатқан AI & Digital Bridge 2026 технологиялық күн тәртібі аясында өтті және AI, адами капитал, цифрлық экономика мен технологиялық кәсіпкерлік мәселелерін біріктірді. QAIRU ректоры Сапар Тоқсанов университеттер алдында AI дамуына байланысты күрделі сын-қатерлер тұрғанын және мемлекет басшысы қойған «AI + X» моделі AI-ды әртүрлі бағыттарға интеграциялауды көздейтінін мәлімдеді. AlmaU президенті Асылбек Қожахметов Орталық Азия университеттері тәжірибе алмасумен шектелмей, жоғары білімнің болашағын қалыптастыруға бірлесіп қатысуы керек екенін атап өтті.
Жобалық оқытуға көшу
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев AI дамыту жөніндегі кеңестің үшінші отырысында зерттеулер мен кадр даярлауды кәсіпорындардың сұраныстарымен байланыстыруды және QAIRU-ды экономиканың қолданбалы міндеттеріне бағыттауды ұсынды. Coventry University Kazakhstan президенті Мирас Дәуленов Қазақстанға төрт жыл бойы алдын ала белгіленген бір мамандыққа даярлау моделінен бас тартып, жобалық оқытуға көшу қажет деп санайды. Министр Саясат Нұрбек биыл іске қосылған AI-Sana бағдарламасының екінші кезеңі аясында студенттер ауыл шаруашылығы, білім беру, денсаулық сақтау және өнеркәсіптік қосымшалар үшін AI-агенттерін жасауды тереңдетіп үйреніп жатқанын хабарлады. Нұрбек бағдарламаның міндеті дайын AI-сервистерді пайдалануды үйрету ғана емес, нақты міндеттерді шешу үшін өз алгоритмдерін жаттықтыруға мүмкіндік беру екенін атап өтті.
AI қауіпсіздігі және жаһандық реттеу
ҚСЗИ азиялық зерттеулер бөлімінің жетекшісі Айдар Құрмашев Қазақстанға халықаралық қауіпсіздік ережелерін қалыптастыруға қатысумен қатар, AI саласындағы ұлттық сараптаманы дамыту қажет екенін мәлімдеді. Құрмашев американдық модель бақылаудың төрт деңгейін көздейтінін атап өтті: жүйелердің ішкі мониторингі, бөлек ішкі тексеру, тәуелсіз сыртқы аудит және директорлар кеңесі комитетінің қадағалауы. Құрмашевтың айтуынша, келісім ерікті болып қала береді және заңдық санкцияларды көздемейді. Қазақстан «Вашингтон моделі» сараптамалық зерттеуден кейін БҰҰ қамқорлығындағы халықаралық шарттың негізі бола алады деп ұсынады және өз көзқарасын Майамидегі алдағы G20 саммитінде ұсынуды жоспарлап отыр.
6 дереккөз
Уақыт · артта қалуы