Тәжікстан ЖІӨ-нің 8,2% өсімі қарыз бен көші-қонға тәуелділікті жасырады

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Тәжікстанның ЖІӨ-сі 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жылдық есепте 8,2%-ға өсті, негізгі капиталға инвестициялар 18,4%-ға артты. Дүниежүзілік банк 30 маусымда Роғун ГЭС-іне 300 миллион доллар көлемінде қосымша грант бекітті. Өсім 2025 жылы ЖІӨ-нің 46%-ына жеткен ақша аударымдарына қатты тәуелді, ал сауда тапшылығы ЖІӨ-нің 35%-ына дейін кеңейді.
Негізгі фактілер
- Тәжікстанның ЖІӨ-сі 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жылдық есепте 8,2%-ға өсті, ал негізгі капиталға инвестициялар 18,4%-ға артты.
- Дүниежүзілік банк 2026 жылдың 30 маусымында Роғун ГЭС-іне 300 миллион доллар грант бекітті.
- Дүниежүзілік банктің деректері бойынша, ақша аударымдары 2025 жылы ЖІӨ-нің шамамен 46%-ын құрады және өсімнің негізгі қозғаушысы болды.
- Сауда тапшылығы 2025 жылы ЖІӨ-нің 35%-ына дейін кеңейді, ал валюта резервтері 5,6 миллиард долларға жетіп, сегіз айлық импорттан асып түсті.
- Дүниежүзілік банк Роғун ГЭС-і жылына 14 400 гигаватт-сағат электр энергиясын өндіреді деп күтеді, бұл Тәжікстандағы ағымдағы электр өндірісінің шамамен 60%-ына тең.
Өсім мен осалдықтар
Тәжікстанның қарқынды өсімі ақша аударымдарына тәуелділік, тар экспорттық база және саясаттандырылған мемлекеттік корпорацияларды қоса алғанда, елеулі сыртқы және фискалдық осалдықтарды жасырады. Дүниежүзілік банк Тәжікстанды қарыз дағдарысы қаупі жоғары ел ретінде жіктеуді жалғастыруда, бұл қаржылық қателік немесе сыртқы күйзеліс үшін аз мүмкіндік қалдырады. Дүниежүзілік банктің деректері бойынша, тікелей шетелдік инвестициялар 2025 жылы 8,4%-ға өскеніне қарамастан әлсіреді. Дүниежүзілік банктің күніне 4,20 доллар кедейлік шегінен төмен өмір сүретін халықтың үлесі 2010 жылғы 55%-дан 2025 жылы шамамен 14,8%-ға дейін төмендеді. Ресей экономикасының баяулауы немесе көші-қон ережелерінің қатаңдауы ішкі сұраныс пен төлем балансын бір мезгілде әлсіретуі мүмкін.
Роғун ГЭС жобасы
Дүниежүзілік банк Роғун ГЭС-і жылына 14 400 гигаватт-сағат электр энергиясын өндіреді деп күтеді, бұл Тәжікстандағы ағымдағы электр өндірісінің шамамен 60%-ына тең. Роғунның арзан электр энергиясының едәуір бөлігі ішкі сұранысқа арналған, бұл созылмалы қысқы тапшылықты қысқартуы мүмкін, ал қалған бөлігі Қазақстан мен Өзбекстанға экспортталуы мүмкін. Дүниежүзілік банк жоба 30 000-нан астам тікелей және жанама жұмыс орнын құруы мүмкін деп бағалайды. Дүниежүзілік банктің деректері бойынша, Роғунды қаржыландыру құрылымы жақсарды.