ДСҰ 2050 жылға қарай ережелер әлсіреген жағдайда әлемдік ЖІӨ 5–10% жоғалтуы мүмкін деп болжайды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Дүниежүзілік сауда ұйымы көпжақты сауда ережелерінің әлсіреуі 2050 жылға қарай әлемдік экономикаға нақты ЖІӨ-нің 5–10% шығынына әкелуі мүмкін деп болжайды. Бұл баға ДСҰ-ның 2026 жылғы әлемдік сауда туралы баяндамасында келтірілген, ол 15 қыркүйекте Ташкенттегі Қоғамдық форумда таныстырылды. Баяндамада ережелерді нығайту сценарийі екі ыдырау сценарийімен салыстырылады, ең үлкен шығын аз дамыған елдерге тиеді.
Негізгі фактілер
- ДСҰ-ның 2026 жылғы әлемдік сауда туралы баяндамасы 15 қыркүйекте Ташкенттегі Қоғамдық форумда таныстырылды.
- Көпжақты ережелер нығайған жағдайда 2050 жылға қарай әлемдік ЖІӨ базалық траекториямен салыстырғанда 2,9%-ға, ал әлемдік экспорт 17,9%-ға өсуі мүмкін.
- «Геофрагменттелген әлем» сценарийінде әлемдік ЖІӨ 5,1%-ға, ал экспорт 18,6%-ға қысқарады.
- «Еркін сауда келісімдері әлемі» сценарийінде ЖІӨ 6,9%-ға, экспорт 26,9%-ға төмендейді.
- Әлемдік сауданың 1%-дан азын құрайтын аз дамыған елдер ережелер нығайған жағдайда ЖІӨ-нің 7,7%-ға өсуін, ал еркін сауда келісімдері сценарийінде 16,5%-ға қысқаруын көруі мүмкін.
Баяндама сценарийлері
ДСҰ баяндамасында 2050 жылға дейінгі әлемдік сауда жүйесінің дамуының үш сценарийі қарастырылған. Көпжақты ережелер нығайған жағдайда әлемдік ЖІӨ базалық траекториямен салыстырғанда 2,9%-ға, ал әлемдік экспорт 17,9%-ға өсуі мүмкін. Бұл сценарий нарықтарды ашу бойынша кеңірек міндеттемелерді, цифрлық сауда мен қызметтердегі жаңа көпжақты ережелерді, ДСҰ мүшелігін кеңейтуді және қауіпсіздік мәселелеріне теңгерімді көзқарасты көздейді. Сауда ынтымақтастығы геосаяси блоктар айналасында құрылатын «геофрагменттелген әлемде» әлемдік ЖІӨ 5,1%-ға, ал экспорт 18,6%-ға қысқарады. Көпжақты ынтымақтастық осындай келісімдер желісімен алмастырылатын «еркін сауда келісімдері әлемінде» ЖІӨ 6,9%-ға, экспорт 26,9%-ға төмендейді.
Осал экономикалар
ДСҰ бағалауы бойынша, қазіргі уақытта әлемдік сауданың 1%-дан азын құрайтын аз дамыған елдер ең осал болады. Көпжақты жүйе нығайған жағдайда олардың ЖІӨ 7,7%-ға өсуі мүмкін, ал «еркін сауда келісімдері әлемінде» 16,5%-ға қысқарады. Бұл жоғары табысты экономикалардың шығындарынан үш еседен астам артық. Соңғылары үшін жүйе нығайған жағдайда ЖІӨ өсімі 2023 жылғы бағамен шамамен 1,7 трлн долларға бағаланады, негізінен қызметтер саудасындағы шығындардың төмендеуі есебінен.
Жүйеге қысым
ДСҰ Бас директоры Нгози Оконджо-Ивеала жаһандық сауда ландшафты айтарлықтай өзгергенін, бірақ жүйенің бастапқы логикасы бұрынғыдай өзекті екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, әлемдік тауар саудасының шамамен 72%-ы әлі де ДСҰ-ның ең қолайлы режим шарттарымен жүзеге асырылады. Баяндамада ынтымақтастықты қиындататын төрт үрдіс атап көрсетілген: экономикалық күштің ығысуы, өнеркәсіптік саясатты қоса алғанда, мемлекеттік араласудың өсіп келе жатқан рөлі, цифрландыру мен жаһандық құн тізбектерінің әсерінен сауда сипатының өзгеруі, сондай-ақ геосаяси шиеленістің күшеюі. Баяндама ДСҰ реформасының дайын жоспарын ұсынбайды, бірақ ережелерді өзгерту қажет болуы мүмкін салаларды көрсетеді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы