Папуадағы Пунчак-Джая мұздықтары екі жыл ішінде жойылады дейді ғалымдар
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Индонезияның Пунчак-Джая шыңындағы Анд пен Гималай арасындағы соңғы тропикалық мұздықтар бір-екі жыл ішінде толығымен жойылады деп болжануда. Мұздықтардың ауданы XIX ғасырдағы 1900 гектардан бүгінде шамамен 16 гектарға дейін қысқарды. Ғалымдар мұздың бірегей климаттық мұрағатты сақтайтынын, оның толық зерттелмей тұрып жойылып бара жатқанын ескертеді.
Негізгі фактілер
- Пунчак-Джая маңындағы мұздықтардың ауданы XIX ғасырдағы 1900 гектардан бүгінде шамамен 16 гектарға дейін қысқарды.
- Пунчак-Джаядағы қалған қар дақтары бір-екі жыл ішінде толығымен жойылады деп болжануда.
- Папуа тропикалық мұздықтары — Анд пен Гималай арасындағы соңғы тропикалық мұз, басқа мұздық жүйелерінен мыңдаған шақырым қашықтықта орналасқан.
- Чех гляциолог-эколог Мари Шабацка мұздықтарды жойылмай тұрып зерттеу үшін наурыз айында Пунчак-Джаяға аттанды.
Мұздықтардың шегінуі
Жүз жыл бұрын ұзындығы 300 км Судирман жотасының төрт басты шыңында да қар мен тұрақты мұз болған. Бүгінде тек Карстенс пирамидасы деп те аталатын Пунчак-Джая маңындағы шағын аумақтарда ғана қар сақталған. Қалған қар жамылғысы бір-екі жыл ішінде толығымен жойылады деп күтілуде. Тұтас мұздықтар бір ұрпақтың өмірінде-ақ жойылып үлгерді.
Климаттық мұрағат
Пунчак-Джая беткейлерінен алынған мұз керндері климат тарихының жазбасын сақтайды. Ғалымдар керндерді аймақтағы атмосфералық жағдайлар туралы ақпарат алу және Тынық мұхитының тропикалық бөлігі мен Батыс Тынық мұхиты жылы бассейніндегі өзгерістерді түсіну үшін пайдалана алады. Бұл мұрағат ғалымдар оны толық зерттеп үлгермей тұрып жойылып барады.
Жылыну себептері
Папуа мұздықтарының шегінуі адам әрекетінен, соның ішінде қазба отынын жағудан туындаған атмосфераның жылынуынан болып отыр. Температура көтерілген сайын қату нүктесі тауға қарай жоғарылайды, сондықтан жауын-шашын қар емес, жаңбыр түрінде көбірек түседі. Эль-Ниньо құбылыстары бұл процесті жеделдетуі мүмкін, ал бұлттылық, қар жаууы және тау бедері сияқты жергілікті факторлар оның қарқынына әсер етеді. Папуа таулары экватордан небәрі 450 км оңтүстікте орналасқан, онда тұрақты мұз тек өте биік жерлерде және тар климаттық жағдайлар ауқымында ғана сақтала алады.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы