Түркиядағы қор дағдарысы $30 млрд жойды, реттеуші 131 қорды таратады

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Түркияның капитал нарығын реттеушісі инвесторлардың қаражат шығару өтінімдері орындалмай, Borsa Istanbul-дан екі күнде шамамен $30 млрд құнды жойған толқыннан кейін 131 инвестициялық қорды таратуды бастады. BIST 100 индексі апта ішінде 8%-дан астам құлдырап, 2025 жылғы наурыздан бергі ең нашар апталық нәтижені көрсетті. Араласу кейбір қорлардың үш жылда 60 000%-дан астам өсімін қоса алғандағы ерекше кірістілігі ашылғаннан кейін болды.
Негізгі фактілер
- Түркияның капитал нарығы кеңесі (SPK) 455 758 бірегей инвесторды және шамамен $18 млрд активті қамтитын 131 қорды таратуға жіберді.
- BIST 100 индексі апта ішінде 8%-дан астам құлдырап, Reuters деректері бойынша 2025 жылғы наурыздан бергі ең нашар апталық нәтижені көрсетті, деп хабарлады The Economist.
- Tera қорының бірі үш жылда 60 000%-дан астам өсті, ал Destek Finans Faktoring акциялары IPO-дан кейін 17 айда шамамен 7 000% қымбаттап, компанияны Түркияның нарықтық құны бойынша екінші ірі ашық компаниясына айналдырды.
- The Economist Түркия қор дағдарысы салдарынан дамушы нарық мәртебесінен айырылуы мүмкін деп ескертті.
- Түркияның қаржы министрі Мехмет Шимшек өткен жылдан бері кейбір биржалық операциялардағы проблемаларды атап, жаңа ережелерді жариялады.
Нарық құлдырауы
16 қыркүйекте Borsa Istanbul-дың негізгі индексі 5%-дан астам құлдырап, жанжал екі күнде шамамен $30 млрд нарықтық құнды жойды. BIST 100 аптаны 8%-дан астам төмендеумен аяқтап, The Economist келтірген Reuters деректері бойынша 2025 жылғы наурыздан бергі ең нашар апталық нәтижені көрсетті. Сатылым Tera және бірнеше басқа портфельдік басқарушы компаниялар инвесторлардың қаражат шығару өтінімдерін қанағаттандыра алмаған кезде басталды. The Economist хабарлауынша, ескерту белгілері бұрын пайда болған: қаржы министрі Мехмет Шимшек өткен жылдан бері кейбір биржалық операциялардағы проблемаларды атап өткен.
Реттеушінің араласуы
Капитал нарығы кеңесі (SPK) жеті портфельдік басқарушы компанияның қорларына араласып, таратылатын қорлар санын 131-ге жеткізді. SPK деректері бойынша, бұл қорларға 455 758 бірегей инвестор қатысады, ал активтердің жалпы көлемі шамамен $18 млрд құрайды. Türkiye İş Bankası Tera Portföy қорларының таратушысы болып тағайындалды, ал Ziraat Bankası — A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus және Pusula Portföy қорларының таратушысы. Тарату процесі, егер SPK мерзімді ұзартпаса, үш ай ішінде аяқталуы тиіс. Кейбір менеджерлер қамауға алынды, тергеу аясында ондаған адамға шетелге шығуға тыйым салынып, активтері тұтқындалды.
Ерекше кірістілік
The Economist атап өткендей, Tera қорының бірі небәрі үш жылда 60 000%-дан астам өсті. Destek Finans Faktoring акциялары IPO-дан кейін 17 айда шамамен 7 000% қымбаттап, компанияны Түркияның нарықтық құны бойынша екінші ірі ашық компаниясына айналдырды. Журнал хабарлауынша, кейбір компаниялар The Economist-ке сөйлескен шенеунік сипаттағандай «понци тәрізді» схемаларды қолданған болуы мүмкін. The Economist Түркия дағдарыс салдарынан дамушы нарық мәртебесінен айырылуы мүмкін деп ескертті.