Түркиядағы қор дағдарысы 1 млн-ға жуық инвестордың қаражатын бұғаттады, реттеушілер тәуекелді көрген
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Түркия қорларындағы қалыптан тыс баға қозғалысынан туындаған көпіршіктің жарылуынан кейін 1 млн-ға жуық инвестор өз қаражатына қол жеткізе алмай қалды. SPK, BDDK және Borsa Istanbul сияқты реттеушілер 2025 жылдың соңында-ақ әдеттен тыс баға қозғалысын анықтаған, бірақ шешуші шара қолданбаған. Дағдарыс брокерлік компания акцияларының IPO-дан кейін 40 000%-ға өсуінен кейін орын алды.
Негізгі фактілер
- Түркия қорларындағы қор механизмі құлағаннан кейін 1 млн-ға жуық инвестор өз қаражатына қол жеткізе алмай қалды.
- SPK 2025 жылдың соңғы тоқсанында еркін инвестициялық қорлар мен ақша нарығы қорлары арқылы free-float деңгейі төмен акциялардағы әдеттен тыс баға қозғалысын анықтады.
- Bloomberg брокерлік компания акцияларының IPO-дан кейін шамамен 40 000%-ға қалыптан тыс өсуін зерттеді.
- Қаржы министрі Мехмет Шимшек 2025 жылдың қарашасында кейбір қорлар арқылы жасалған айла-шарғылар туралы ескертіп, реттеу мен жазаны қатаңдатуға шақырды.
- BDDK басшысы Шахап Кавджиоглу қор дағдарысынан небәрі екі ай бұрын жинақ қаржы компанияларына шектеулер енгізді.
Реттеушілердің ескертулері
Қаржы министрі Мехмет Шимшек 2025 жылдың қарашасында министрлік кейбір қорлар арқылы жасалған айла-шарғылар туралы білетінін мәлімдеп, осы салада реттеу қажеттігі мен жазаны қатаңдату туралы ескертті. SPK-ның 2026 жылғы 18 қыркүйектегі мәлімдемесіне сәйкес, экономикалық шындыққа сәйкес келмейтін әдеттен тыс баға қозғалысы 2025 жылдың соңғы тоқсанында инвестициялық қорларда, әсіресе еркін инвестициялық қорлар мен ақша нарығы қорлары арқылы, free-float деңгейі төмен акцияларда анықталды. Мәселе 2025 жылғы 2 желтоқсанда Шимшек төрағалық еткен Қаржы тұрақтылығы комитетінің отырысына шығарылды, ал SPK 3 желтоқсанда жұмыс тобын құрды. BDDK басшысы Шахап Кавджиоглу қор дағдарысынан небәрі екі ай бұрын миллиардтаған лира өткен жинақ қаржы компанияларына кейбір шектеулер енгізді. MASAK басшысы Хасан Каймак үрленген қорлардағы төтенше ақша қозғалысына тым кеш болғанда ғана назар аударды.
Borsa Istanbul қадағалауы
Биржадағы барлық қорларды бақылайтын Borsa Istanbul төрайымы, проф. д-р Эришах Арыджан көпіршік үрленіп жатқанда процесті тек бақылап отырды және 40 000%-ға жеткен өсімді байқамады. Арыджан мен Borsa Istanbul бас директоры Коркмаз Эргун акциялардың әдеттен тыс қозғалысы мен қор позициялары туралы сенімді жария мәлімдеме жасамады. Арыджан сонымен қатар Түркия Әл-ауқат қоры (TVF) төрағасының орынбасары қызметін атқарады, ал Эргун Borsa Istanbul-ды 2021 жылдан бері басқарады.
SPK басшылығының ауысуы
Дағдарыстан кейінгі SPK мәлімдемесінде 2026 жылдың мамырында кеңес төрағасы ауысқаннан кейін Қорлар жөніндегі нұсқаулық жобасы бойынша жұмыс үзіліссіз жалғасқаны айтылды. Мамыр айында SPK вице-президенті Махмут Сютчю бұрынғы қорғаныс министрі Веджди Гёнюльдің ұлы Ибрагим Омер Гёнюльдің орнына төраға болды. Сютчю басшылықтың ауысқанын атап өтті, дегенмен өзі сол кезде SPK вице-президенті болатын.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы