Қытай үңгірі денисовтықтардың тұрмысын ашты: 167 мың жылдық табылған заттар

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Пекиндегі Омыртқалылар палеонтологиясы және палеоантропология институтының археологтары Юньнань провинциясындағы Бяньфу үңгірінен денисовтықтардың сүйектері мен құралдарын алды. 167–134 мың жыл бұрынғы қалдықтар бұл орынды ежелгі адамдармен алғаш рет берік байланыстырды. Қазба нәтижелері Nature журналының екі мақаласында жарияланды.
Негізгі фактілер
- Бяньфу үңгірінен бес денисовтық үлгі — бас сүйектің екі сынығы, кәрі жіліктің бір бөлігі және екі тіс — ақуыздық талдау арқылы анықталды.
- Денисовтықтардың қалдықтары 167–134 мың жыл бұрынғы шөгінді қабаттардан табылды.
- Неандертальдықтарға ұқсас тас құралдар мен сүйектен жасалған бұйымдар 190–70 мың жыл бұрынғы қабаттардан табылды.
- Үңгірдегі жануарлар сүйектерінде сойып, сүйек майын алу іздері көрінеді, бұл бұғыларды қоса алғанда ірі және орта сүтқоректілерді сәтті аулағанын көрсетеді.
- Денисовтықтар алғаш рет 2010 жылы Ресей Алтайындағы Денисова үңгірінен табылған саусақ сүйегінің ДНҚ-сы арқылы сипатталды.
Бяньфу үңгіріндегі қазбалар
Бяньфу — Қытайдың оңтүстік-батысындағы Юньнань провинциясындағы тастанды карьердегі қуыс. 2019 жылы карьерді экологиялық қалпына келтіруге дайындаған жұмысшылар сүйектерге тап болды, кейін ғалымдар мыңдаған заттарды қазып алды. Юньнань провинциялық мәдени жәдігерлер және археология институтының археологы Жуань Цицзюнь командасы үңгірден алынған үлгілерді зерттеуді жалғастыруда. Үңгір қорғалатын ескерткіш болып жарияланды.
Денисовтықтарды анықтау және тұрмысы
Ежелгі қалдықтар үшін ДНҚ-ға қарағанда сенімдірек ақуыз фрагменттерін талдау бес денисовтық үлгіні анықтауға мүмкіндік берді. Қалдықтар 167–134 мың жыл бұрынғы екі шөгінді қабатта жатты, бұл үңгірде кемінде 30 мың, мүмкін 120 мың жылға дейін мекендегенін көрсетеді. Көптеген тас құралдар бір реттік іс үшін бірнеше соққымен жасалған — оларды «экспедиенттік» деп атайды. Ірі және орта сүтқоректілердің, негізінен ересек жануарлардың, соның ішінде бұғылардың қалдықтары сәтті аңшылықты көрсетеді. Кейбір сүйектерде сойып, сүйек майын алу іздері көрінеді.
Денисовтықтардың тарихы мен мұрасы
Денисовтықтар 2010 жылы Ресей Алтайындағы Денисова үңгірінен табылған саусақ сүйегінің ДНҚ-сын анықтағаннан кейін сипатталды. Кейін қалдықтар ақуыздар арқылы танылды: жақ сүйектері Тибет таулы үстіртінен және Тайвань бұғазының түбінен табылды, ал 2025 жылы Қытайдағы Харбин маңынан табылған бас сүйек денисовтық деп танылды. Ежелгі будандасу іздері қазіргі адамдардың геномдарында сақталған — денисовтық ДНҚ ең көп Папуа — Жаңа Гвинея тұрғындарында. Ғалымдар үңгірден алынған үлгілерден ДНҚ тауып, денисовтықтар оның жалғыз тұрғындары болғанын анықтауға үміттенеді.