Қазақстан мен Қытай Пекинде су тапшылығын шешу жолдарын талқылады

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстандық және қытайлық сарапшылар Пекинде ШЫҰ су орталығын және БҰҰ аясындағы Халықаралық су ұйымын құру жөніндегі қазақстандық бастамаларды талқылау үшін кездесті. Дөңгелек үстел Қазақстанның мәдени орталығында өтті. Оған Қазақстанның Қытайдағы елшісі Шахрат Нұрышев, ҚР СІМ және Қазақстанның ШЫҰ Хатшылығы жанындағы Тұрақты өкілдігінің өкілдері қатысты.
Негізгі фактілер
- Қазақстан ШЫҰ су проблемаларын зерттеу орталығын тұрақты ғылыми-сараптамалық алаң ретінде Қазақстанда құруды ұсынады.
- Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бұған дейін ШЫҰ су орталығы бастамасын ШЫҰ мемлекет басшылары деңгейінде айтқан болатын.
- Қазақстан сондай-ақ БҰҰ жүйесінде Халықаралық су ұйымын құруды ұсынады.
- Орталық Азияның су ресурстарының шамамен 70%-ы трансшекаралық болып табылады, ал аймақта жан басына шаққандағы сумен қамтамасыз етілу соңғы 20 жылда 30%-ға жуық төмендеді.
ШЫҰ су орталығы бастамасы
Қазақстанның бірінші бастамасы Қазақстанда ШЫҰ су проблемаларын зерттеу орталығын құруды көздейді. Орталық су тәуекелдерін талдау және бірлескен шешімдер іздеу үшін тұрақты ғылыми-сараптамалық алаң болуы тиіс. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бұған дейін бұл идеяны ШЫҰ мемлекет басшылары деңгейінде айтып, оны жалпы климаттық қатерлермен — құрғақшылықпен, шөлейттенумен, су айдындарының таяздануымен және мұздықтардың еруімен байланыстырған болатын. Алаңның практикалық міндеттері су тапшылығы шеңберінен асып, ғылыми зерттеулерді, деректер мен технологиялар алмасуды, суды ұтымды пайдалануды және ортақ су жүйелерін пайдаланатын елдер үшін шешімдер іздеуді қамтиды.
БҰҰ су ұйымы бастамасы
Қазақстанның ауқымды ұсынысы — БҰҰ жүйесінде Халықаралық су ұйымын құру. Тоқаев бұл бастаманы Өңірлік экологиялық саммитте егжей-тегжейлі баяндап, жеке халықаралық құрылым су ресурстарын жаһандық басқарудың келісімділігін арттыра алатынын мәлімдеді. Бастама су мәселесін негізінен экологиялық күн тәртібінен шығарып, су ресурстарына қолжетімділікті ауыл шаруашылығымен, азық-түлік және энергетикалық қауіпсіздікпен, қалалардың дамуымен және экономиканың тұрақтылығымен байланыстырады. Орталық Азияда бір елдегі су тапшылығы көрші мемлекеттердің ауыл шаруашылығына, энергетикасына және сумен жабдықталуына әсер етуі мүмкін.
Диалогтағы Қытайдың рөлі
Пекин талқылау үшін таңдалды, өйткені Қазақстан мен Қытай трансшекаралық су ресурстары бойынша өзара іс-қимыл жасап келеді. Тараптар одан әрі ынтымақтастықты суды ұтымды пайдаланумен, инфрақұрылымды жаңғыртумен, цифрлық технологиялармен және ғылыми зерттеулермен байланыстырады. Бұған дейін Тоқаев үкіметтің назарын ҚХР-мен су үнемдеу технологиялары саласындағы ынтымақтастық мүмкіндіктеріне аударған болатын.