Талибанның Джам мұнарасын қалпына келтіруі мұраға прагматикалық көзқарасты көрсетеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ауғанстандағы ЮНЕСКО тізіміне енген Джам мұнарасында қалпына келтіру жұмыстары шілде айында басталып, қыркүйектің ортасында талибан өкілі тексеріп көрді. Ага Хан мәдениет қоры су тасқынынан бірнеше рет зардап шеккен мұнара іргетасын шұғыл нығайтуды басқарады. Сарапшылар талибанның мәдени мұраға қазіргі көзқарасы 2001 жылғы Бамиан Будда мүсіндерін қиратуынан айтарлықтай ерекшеленетінін атап өтеді.
Негізгі фактілер
- Джам мұнарасы, XII ғасыр ескерткіші, ЮНЕСКО Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген, Ауғанстанның Гор провинциясында, 2026 жылдың шілдесінен бері қалпына келтірілуде.
- Ага Хан мәдениет қоры мұнара іргетасындағы ішкі тас қалаудың сыни бөлігін шұғыл нығайтуды басқарады.
- 2001 жылдың ақпанында талибанның алғашқы режимі мүсіндер мен исламдық емес қасиетті орындарды, соның ішінде Бамиан Будда мүсіндері мен Кабул ұлттық мұражайындағы мыңдаған артефактілерді жоюға бұйрық берді.
- Джолион Лесли, 1990 жылдардың басынан бері Ауғанстанда жұмыс істейтін британдық сәулетші-реставратор, талибанның қазіргі билігі 2021 жылдан бері қалпына келтіру жұмыстарын, оның ішінде буддалық және еврейлік мұраларды негізінен қолдайтынын айтады.
- Гил Стайн, Чикаго университетінің археология профессоры, сынған мұражай мүсіндерін қалпына келтіру жұмыстарын басқарған, талибан үкіметі біртұтас емес екенін және оның мұраға деген көзқарасы күрделі әрі қайшылықты екенін ескертеді.
Қалпына келтіру жобасы
Джам мұнарасы, Ауғанстанның Гор провинциясындағы XII ғасырдағы кірпіш мұнара, 2026 жылдың шілдесінен бері қалпына келтірілуде. Қыркүйектің ортасында нысанға талибан өкілі қалпына келтіру жұмыстарының барысын тексеру үшін келді. Ага Хан мәдениет қоры бірнеше басқа ұйымдармен бірлесіп, мұнара іргетасындағы ішкі тас қалаудың сыни бөлігін шұғыл нығайтуды жүргізуде. Оқшауланған құрылыс су тасқынынан бірнеше рет зардап шегіп, ұзақ уақыт бойы құлау қаупінде болды.
Талибан саясатының өзгеруі
Джолион Лесли, 1990 жылдардың басынан бері Ауғанстанда тұратын британдық сәулетші-реставратор, қазіргі талибан билеушілері мәдени мәселелерде неғұрлым хабардар болып көрінетінін және мұраны қорғауды көрсету арқылы өз имиджіне алаңдайтынын атап өтеді. Леслидің ұйымы, Ауғанстанның мәдени мұра жөніндегі консультациялық ұйымы, 2021 жылдан бері талибан билігі қалпына келтіру жұмыстарын, соның ішінде буддалық және еврейлік мұраларды негізінен қолдайтынын атап өтеді. 2001 жылдың ақпанында талибанның алғашқы режимі мүсіндер мен исламдық емес қасиетті орындарды жоюға бұйрық берді, бұл Бамиан Будда мүсіндерінің қирауына және Кабул ұлттық мұражайындағы мыңдаған ежелгі мүсіндердің сынуына әкелді. 2021 жылы талибан билікке қайта оралғаннан кейін көп ұзамай Лесли Кабул мұражайындағы кездесуге қатысты, онда талибан өкілі 2001 жылғы қиратуларға байланысты әлемдік наразылық туғызғаны үшін өкініш білдіргендей меңзеді.
Сарапшылардың пікірлері
Гил Стайн, Чикаго университетінің археология профессоры, сынған мұражай мүсіндерін қалпына келтіру жұмыстарын басқарған, талибанның мәдени мұраға қазіргі көзқарасы осы қатал топтың басқаруының басқа аспектілерінен күрт ерекшеленетінін атап өтеді. Стайн талибан үкіметін біртұтас және монолитті деп санауға болмайтынын, ал Ауғанстандағы жағдайдың күрделі әрі қайшылықты екенін ескертеді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы