МАГАТЭ Орталық Азиядағы уран қалдықтарын тазартуда ілгерілеушілік туралы хабарлайды, Майлуу-Суу жұмыстары 2030 жылдан кейін жалғасады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2026 жылғы қаңтардағы бағалауда Халықаралық атом энергиясы агенттігі Орталық Азияның уран мұрасын тазартуда айтарлықтай ілгерілеушілікті атап өтті: 2017 жылдан бері жеті басым нысанның төртеуі қалпына келтірілді. Қырғызстандағы Майлуу-Суу алаңы ең ірі және күрделі жобалардың бірі болып қала береді, ондағы жұмыстар 2030 жылдан кейін де жалғасады. ЕҚДБ 2023 жылы осы нысанға 23 миллион еуро грант жариялады, онда инженерлер бөгет ішінен қалдықтар тауып, жобаны қайта қарауға және құнын арттыруға мәжбүр болды.
Негізгі фактілер
- 2026 жылғы қаңтардағы бағалауда МАГАТЭ 2017 жылы бастапқы аймақтық жоспар қабылданғаннан бері жеті басым нысанның төртеуі қалпына келтірілгенін атап өтеді.
- ЕҚДБ 2023 жылы Майлуу-Суудағы тазарту жобасына 23 миллион еуро көлемінде грант жариялады.
- Майлуу-Суудағы жоба өзен және оның салалары бойындағы екі миллион текше метрден астам қалдықты қамтиды.
- Майлуу-Суудағы тазарту жұмыстары 2032 жылға дейін жалғасады деп күтілуде, одан кейін қызмет көрсету мен мониторинг қажет болады.
- Майлуу-Суу 1946 жылы құпия кеңестік уран бағдарламасы үшін құрылды, ондағы уран өндіру мен өңдеу 1960 жылдардың соңында тоқтатылды.
Майлуу-Суу алаңының мәселелері
Майлуу-Суудағы радиоактивті қалдықтарды оқшаулауға дайындалған инженерлер бөгеттердің бірінің құрылымы ішінен қалдықтар тапты. Кейінгі екі зерттеу екі байланысқан тоғандағы қалдықтарды қауіпсіз жерге көшіру қажет деген қорытындыға келді. Бұл жаңалық тазарту жобасын өзгертіп, МАГАТЭ-нің қайта қаралған бас жоспарына сәйкес оның құнын арттырды. Бастапқы жоба қалдықтарға судың түсуін азайту және оларға қол жеткізуді болдырмау үшін қалыңдығы екі метр топырақ жабындарын қарастырған.
Аймақтық тазарту ілгерілеушілігі
МАГАТЭ-нің 2026 жылғы қаңтарда жарияланған соңғы бағалауы Орталық Азиядағы айтарлықтай ілгерілеушілікті тіркейді. 2017 жылы бастапқы аймақтық жоспар қабылданғаннан бері жеті басым нысанның төртеуі қалпына келтірілді. Майлуу-Суу ең ірі және күрделі жобалардың бірі болып қала береді, ондағы жұмыстар жаңартылған аймақтық жоспардың 2030 жылғы көкжиегінен асып кетеді деп күтілуде. МАГАТЭ бұрынғы уран нысандарын қауіпсіз жабу жоспарларынсыз тасталған деп сипаттайды, бұл тазарту жауапкершілігін ұлттық үкіметтерге жүктейді.
Географиялық және тарихи контекст
МАГАТЭ-нің бастапқы негіздемелік бағдарламасы сейсмикалық белсенді аудандардағы ірі өзендер маңындағы қалдық сақтау қоймаларын анықтайды. Су тасқыны немесе көшкін оқшаулауды бұзып, ластанған материалдардың ағыс бойымен төмен қарай тасымалдануына әкелуі мүмкін. Бұрын Пошта жәшігі 200 деп аталған Майлуу-Суу 1946 жылы құпия кеңестік уран бағдарламасы үшін құрылды. Оның жұмыс күшіне саяси сенімсіз деп саналған немістер мен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тұтқынға түскені үшін жазаланған бұрынғы Қызыл Армия жауынгерлері кірді. Майлуу-Суудағы уран өндіру мен өңдеу 1960 жылдардың соңында тоқтап, қалдықтар өзен бойында көмілген күйінде қалды.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы