ДСҰ 2025 жылы тұщы су қоры мен мұздықтардың азайғанын хабарлайды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым 2025 жылы құрлықтағы тұщы су қоры азаюын жалғастырғанын, ал мұздықтар төртінші жыл қатарынан массасын жоғалтқанын хабарлады. Дүние жүзіндегі өзен ағыны отыз жылдан астам уақыттағы ең құрғақ кезеңдердің бірін бастан өткерді, өзен бассейндерінің 36% аумағында ағын нормадан төмен болды. Баяндамада жер асты сулары мен мұздықтарды қоса алғанда, баяу өзгеретін су қорларының сарқылуы су қауіпсіздігіне өсіп келе жатқан қатер төндіретіні атап өтілді.
Негізгі фактілер
- 2025 жылы әлемдегі өзен бассейндерінің 36% аумағында өзен ағыны нормадан төмен болды, бұл 35 жылдағы өзен ағыны үшін ең құрғақ жылдардың бірі болды.
- 2023–2025 жылдар аралығында мұздықтар жиынтық 1400 гигатонна су жоғалтты, бұл шамамен 560 миллион олимпиадалық бассейнге тең.
- Жетінші жыл қатарынан қалыпты жағдайдағы өзен бассейндерінің үлесі 1991–2020 жылдардағы орташа көрсеткіштен (46%) төмен болып, 34%-дан 38%-ға дейін құрады.
- 2025 жылы құрлықтағы су қоры Шығыс Еуропа, Орталық Азия және Ресей Федерациясының кейбір аудандарын қоса алғанда, бірқатар аймақтарда нормадан төмен болды.
Тұщы су қорының азаюы
ДСҰ баяндамасында жер асты суларын, көлдерді, өзендерді, топырақ ылғалын, өсімдіктерді, мұз бен қарды қамтитын құрлықтағы су қоры 2010-жылдардың ортасынан бері азайып келе жатқаны атап өтілді. ДСҰ Бас хатшысы Селеста Сауло бұл баяу өзгеретін қорларды «планетаның жинақ шотымен» салыстырып, ол қолайсыз жылдардан өтуге мүмкіндік беретінін және жекелеген құрғақшылықтан туындайтын су дағдарысы қаупін төмендететінін айтты. 2014–2016 жылдардан бастап құрлықтағы су қорының азаю үрдісі тұрақты байқалады, 2025 жылы су балансы 2024 жылмен салыстырғанда тапшылық жағына одан әрі ығысты. Жер асты сулары да осындай үрдісті көрсетеді: 2024 жылмен салыстырғанда су балансы тапшылық жағына одан әрі ығысты.
Өзен ағынының ауытқулары
2025 жылы планетадағы өзен бассейндерінің 36% аумағында өзен ағыны нормадан төмен болды, бұл жылды 35 жылдағы өзен ағыны үшін ең құрғақ жылдардың біріне айналдырды. Қалыпты жағдайдағы өзен бассейндерінің үлесі жетінші жыл қатарынан 34%-дан 38%-ға дейінгі аралықта қалып, 1991–2020 жылдардағы орташа көрсеткіштен (46%) айтарлықтай төмен болды. Баяндамада жауын-шашын, өзен ағыны және топырақ ылғалы ауа райы жағдайларына тез — күндер немесе апталар ішінде әсер ететіні, ал жер асты сулары, мұздықтар мен маусымдық қар жамылғысы маусымдар, онжылдықтар және одан да ұзақ кезеңдер бойы өзгеретіні атап өтілді.
Мұздық массасының жоғалуы
2025 жыл Жердің барлық негізгі мұздану аймақтарында мұздықтардың ауқымды жоғалуы төртінші жыл қатарынан байқалған жыл болды. 2023–2025 жылдар аралығында мұздықтар жыл сайын массасын жоғалтты, ал жаһандық мұздық массасының жиынтық жоғалуы 1400 гигатонна суды құрады. Бұл көлем шамамен 560 миллион олимпиадалық бассейнді толтыруға қажетті су мөлшеріне немесе жылдық тұщы су алу көлемінің үштен біріне тең. ДСҰ мұздықтардың жалғасып жатқан жоғалуы су тасқынын қоса алғанда, қысқа мерзімді қатерлер мен су қауіпсіздігіне ұзақ мерзімді қауіп төндіретінін ескертеді.
4 дереккөз
Уақыт · артта қалуы