Арал теңізінің құрғаған түбі көміртегі көзіне айналуда, қалпына келтіру стратегиялары даулы
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Арал теңізінің құрғаған түбі көміртегі шығарындыларының көзіне айналып отыр, дейді биолог. Суды қайтару немесе шөлді көгалдандыру — екі бәсекелес қалпына келтіру стратегиясы өңірдің болашағын айқындайды. Олардың арасындағы таңдау Арал маңының тағдырын ондаған жылдарға белгілейді.
Негізгі фактілер
- 2005 жылы салынған Көкарал бөгеті 2025 жылға қарай Солтүстік Аралдағы су көлемін 27 км³-ден астамға жеткізуге мүмкіндік берді.
- Бөгет салынғаннан кейін Солтүстік Аралдағы судың тұздылығы төрт есеге жуық төмендеп, 8–15 промиллеге дейін азайды.
- Солтүстік Аралда 20-дан астам балық түрінің популяциясы қалпына келді.
- 2025 жылға қарай Кіші Аралдағы су деңгейі Балтық жүйесі бойынша 42 метрден асты, ал Батыс Аралда ол 20 метрді құрады.
Арал теңізінің бөлшектенуі
Арал теңізі енді біртұтас су айдыны емес, бірнеше оқшауланған су жүйелері мен құрғаған түбінің кең аумақтарынан тұрады. Бұрынғы теңіз түбінде пайда болған жаңа шөл Аралқұм деп аталады. NASA Earth Observatory спутниктік суреттері теңіздің 1960-жылдардан 2021 жылға дейінгі өзгерістерін құжаттайды.
Солтүстік Аралды қалпына келтіру
2005 жылы аяқталған Көкарал бөгеті солтүстік Кіші Аралды оңтүстік Үлкен Аралдан бөліп тастады. Сырдария суы оңтүстікке ағуын тоқтатып, Кіші Аралда жинала бастады. Қазақстан Су ресурстары және ирригация министрлігінің деректері бойынша, 2025 жылға қарай Солтүстік Аралдағы су көлемі 27 км³-ден асты, ал су бетінің ауданы 3400 км²-ге жетті. Кіші Аралдағы су деңгейі Балтық жүйесі бойынша 42 метрден асты, ал Батыс Аралда ол 20 метр белгісінде қалды. Тұздылық төрт есеге жуық төмендеп, 8–15 промиллеге дейін азайды, 20-дан астам балық түрінің популяциясы қалпына келді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы