Жанартаулар мен парниктік газдар Үнді және Тынық мұхиттарының 400 жылдық климаттық байланысын бұзды

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Жаңа зерттеу 1810–1850 жылдары ірі жанартау атқылаулары тропикалық Үнді және Тынық мұхиттары арасындағы климаттық байланысты уақытша әлсіреткенін көрсетті. Адам әрекетінен туындаған парниктік газдар шығарындылары қазір бұл байланыстың одан да ерекше бұзылуына әкелуде. Палеоклиматтық деректер мен модельдік есептеулерге негізделген нәтижелер Nature Communications журналында жарияланды.
Негізгі фактілер
- Зерттеу Nature Communications журналында «Coupling of Pacific and Indian Ocean variability disrupted by 19th century volcanism» деген тақырыппен жарияланды.
- 1810–1850 жылдары екі мұхит бассейні арасындағы байланыс айтарлықтай өзгерді, бұл ірі тропикалық жанартау атқылауларының сериясымен байланыстырылды.
- Вудс-Хоул мұхиттану институтының ғалымдары 1600-жылдардың басына дейінгі мұхиттар байланысын зерттеу үшін палеоклиматтық деректерді климаттық модельдермен біріктірді.
- 1980-жылдардан бастап Үнді мұхиты Тынық мұхитындағы жағдайларға негізделген күткеннен өзгеше әрекет ете бастады және бұл өзгеріс климаттың жылынуымен байланыстырылады.
Жанартаулық бұзылу
Палеоклиматтық деректер Үнді және Тынық мұхиттары соңғы 400 жылдың көп бөлігінде тығыз байланыста болғанын көрсетеді. 1810–1850 жылдары екі мұхит бассейні арасындағы байланыс айтарлықтай өзгерді. Зерттеушілер бұл бұзылуды Тынық мұхитының Үнді мұхитындағы климаттық жағдайларға әдеттегі әсерін әлсіреткен ірі тропикалық жанартау атқылауларының сериясымен байланыстырды. Соңғы мың жылдағы компьютерлік модельдеу бұл түсіндірмені растады. Бұзылудың күші жанартау атқылауларының ауқымына да, сол кездегі фондық климаттық жағдайларға да байланысты болды.
Соңғы әлсіреу
Үнді мұхитындағы климаттық жағдайлар Тынық мұхитындағы өзгерістерге жиі жауап беріп, тропиктерде жауын-шашынның, температураның және атмосфералық айналымның кең заңдылықтарын қалыптастырады. 1980-жылдардан бастап ғалымдар бұл байланыстың әлсірегенін байқады. Үнді мұхиты Тынық мұхитындағы жағдайларға негізделген күткеннен өзгеше әрекет ете бастады және бұл өзгерісті зерттеушілер климаттың жылынуымен байланыстырады. Сенімді аспаптық климаттық жазбалар бір ғасырдан аз уақытты қамтиды, бұл соңғы өзгерістің шынымен ерекше екенін немесе ұзағырақ табиғи циклдің бөлігі екенін анықтауды қиындатады. Өткенге тереңірек үңілу үшін WHOI командасы маржандарда, ағаш сақиналарында және сталагмиттерде сақталған тропикалық палеоклиматтық мұрағаттарға жүгініп, 1600-жылдардың басына дейінгі Үнді және Тынық мұхиттарының климаттық жағдайларын қалпына келтірді.