NASA зерттеуі: Айдың оңтүстік полюсіндегі көлеңкелер микробтарды айлар бойы сақтауы мүмкін

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
NASA басшылығымен жүргізілген және 2026 жылғы 19 тамызда Science Advances журналында жарияланған зерттеу Айдың оңтүстік полюсіндегі суық көлеңкелер ұйқыдағы жер микробтарын ультракүлгін сәуле мен ыстықтан күндер немесе айлар бойы қорғай алатынын көрсетті. Ғалымдар орбиталық бақылауларды микроорганизмдердің тіршілік ету қабілеті туралы зертханалық деректермен біріктіріп, оңтүстік полюстегі үш аймақтағы жағдайды модельдеді. Зерттеу микробтардың Айда бар екенін немесе ол жерде көбейе алатынын дәлелдемейді.
Негізгі фактілер
- Зерттеу 2026 жылғы 19 тамызда Science Advances журналында жарияланды.
- Жетекші автор Прабал Саксена NASA-ның Годдард ғарыштық ұшу орталығында жұмыс істейді.
- Ғалымдар Айдың оңтүстік полюсіндегі Нобиле, Коннектинг-Ридж және Де Жерлаш аймақтарындағы жағдайды модельдеді.
- NASA-ның Lunar Reconnaissance Orbiter орбиталық аппараты полярлық кратерлерде минус 246 градус Цельсийден төмен температураны тіркеді.
- Аймақтық карталардың ажыратымдылығы ультракүлгін сәуле үшін шамамен 60 метр/пиксель, температура үшін 240 метр/пиксель болды.
Ай бетіндегі жағдайлар
Айдың атмосферасы дерлік жоқ, бетінде тұрақты сұйық су жоқ және ультракүлгін сәуледен немесе энергиялық радиациядан қорғаныс жоқ. NASA-ның стандартты деректері бойынша, толық күн сәулесіндегі бет шамамен 127 градус Цельсийге дейін қызады, ал қараңғыда минус 173 градусқа дейін салқындайды. Айдың оңтүстік полюсінде Күн көкжиекке жақын тұрады, өйткені Ай осінің еңкеюі шамалы ғана. Кейбір кратер түбі ешқашан тікелей күн сәулесін алмайды және тұрақты көлеңкелі аймақтар деп аталады. NASA-ның Lunar Reconnaissance Orbiter орбиталық аппараты полярлық кратерлерде минус 246 градус Цельсийден төмен температураны тіркеді.
Модельдеу әдісі
Жұмыс орбиталық бақылауларды бұрынғы зертханалық эксперименттерде өлшенген микробтардың тіршілік ету шектерімен біріктірді. Жетекші автор Прабал Саксена NASA-ның Годдард ғарыштық ұшу орталығынан және оның әріптестері Нобиле, Коннектинг-Ридж және Де Жерлаш аймақтарын зерттеді. Команда түсетін ультракүлгін сәулені және беттің максималды температурасын модельдеді. Аймақтық карталардың ажыратымдылығы ультракүлгін сәуле үшін шамамен 60 метр/пиксель, температура үшін 240 метр/пиксель болды. Жекелеген учаскелер шамамен бес метр/пиксель ажыратымдылықпен қарастырылды, ал сәуле трассировкасы бір күннен кемінде жеті күнге дейінгі кезеңдерде күн сәулесі бұрышының өзгеруін қадағалады.
Зерттеудің шектеулері
Ешбір организм Айға орналастырылған жоқ және ешқайсысы ол жерде өсетіні көрсетілмеді. Модель тамақты, атмосфераны немесе сұйық суды қарастырмайды. Зерттеу кейбір жер клеткалары тірі келіп, бірден бұзылудан аулақ бола ала ма деген сұрақты қояды, бірақ микробтардың Ай бетін мекендейтінін дәлелдемейді. Болжамдар жергілікті рельефке, жарықтандыруға, маусымға және нақты учаскеде жететін максималды температураға байланысты.