Қазақстан NCOC-тан 2,3 трлн теңге өндіруді шағымдан кейін тоқтатты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан Әділет министрлігі 2026 жылғы 7 қыркүйекте North Caspian Operating Company (NCOC) компаниясынан 2,3 трлн теңге экологиялық айыппұл өндіру туралы атқарушылық іс жүргізуді тоқтатты. Тоқтату NCOC-тың сот орындаушысының әрекетіне шағымдануынан кейін болды, осыған байланысты Атырау облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты іс материалдарын сұратты. Министрлік сот материалдарды қайтарғаннан кейін өндіру қайта жалғасатынын мәлімдеді.
Негізгі фактілер
- Әділет министрлігі 2026 жылғы 7 қыркүйекте сот орындаушысының әрекетіне шағым түскеннен кейін NCOC-тан 2,3 трлн теңге айыппұл өндіру туралы атқарушылық іс жүргізуді тоқтатты.
- Атырау облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты атқарушылық іс жүргізу материалдарын сұратты, бұл «Атқарушылық іс жүргізу туралы» Заңның 42-бабына сәйкес тоқтатуға әкелді.
- NCOC-қа қатысты атқарушылық іс жүргізу 2026 жылғы 21 шілдеде қозғалды, ал 2026 жылғы 7 қыркүйекте оның мәртебесі «тоқтатылды» деп өзгертілді.
- Айыппұл 2023 жылғы наурызда Экология министрлігінің күкірт сақтау көлемін екі еседен астам арттырғаны үшін қойған талаптарынан туындады.
- 2026 жылғы 8 сәуірде Астана соты 2,3 трлн теңге өндіруді растады, ал 2026 жылғы 19 маусымда Атырау облыстық соты шешімді күшінде қалдырды.
Атқарушылық іс жүргізуді тоқтату
Әділет министрлігі NCOC мемлекеттік сот орындаушысының әрекетіне шағымданғаннан кейін тоқтату туралы хабарлады. Атырау облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты одан әрі қарау үшін атқарушылық іс жүргізу материалдарын талап етті. «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңның 42-бабының 13) тармақшасына сәйкес, материалдар сотта болған кезеңде атқарушылық іс жүргізу тоқтатылады. Министрлік сот материалдарды қайтарғаннан кейін NCOC-тан ақша өндіру жұмысы заңда белгіленген тәртіппен жалғасатынын хабарлады. Атқарушылық іс жүргізу 2026 жылғы 21 шілдеде қозғалды, ал 7 қыркүйекте оның мәртебесі «тоқтатылды» деп өзгертілді.
Даудың тарихы
2023 жылғы наурызда Қазақстан Экология және табиғи ресурстар министрлігі NCOC-қа күкірт сақтаудың белгіленген көлемін екі еседен астам арттырғаны үшін талап қойды. Экологиялық айыппұл сомасы шамамен 2,3 трлн теңгені құрады, бұл сол кезде 5,1 млрд долларға тең болды. NCOC бұзушылықты мойындамай, айыппұлды қазақстандық соттарда даулай бастады. 2025 жылғы 1 тамызда Астана сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы рәсімдік бұзушылықтарға байланысты Экология министрлігінің нұсқамасын жойды. Кейін ведомство ескертулерді жойып, айыппұлды қайта салды, ал 2025 жылғы желтоқсанда Астана соты NCOC-тың апелляциясын қабылдамады.
Сот шешімдері және арбитраж
2026 жылғы ақпанда Қашаған кен орнын игеруге қатысатын мұнай компаниялары Қазақстанға қарсы халықаралық арбитражға талап қойды. 2026 жылғы 8 сәуірде Астана соты NCOC-тан 2,3 трлн теңге өндіру туралы бұрын шығарылған шешімді растады. 2026 жылғы 19 маусымда Атырау облыстық соты төменгі сатыдағы шешімді күшінде қалдырып, қазақстандық сот рәсімін мемлекет пайдасына аяқтады. Айыппұл 2026 жылғы 20 шілдеге дейін ерікті түрде төленуге тиіс болды, ал төлемеген жағдайда Әділет министрлігі мәжбүрлеп өндіру шараларын, оның ішінде соманың 10% мөлшерінде қосымша санкция қолдануға жол берді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы