Қазақстан Қашаған операторынан 2,3 трлн теңге экологиялық айыппұлды өндіруді тоқтатты

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан 2026 жылғы 7 қыркүйекте Қашаған кен орнының операторы North Caspian Operating Company (NCOC) компаниясынан 2,3 трлн теңге экологиялық айыппұлды өндіру бойынша атқарушылық іс жүргізуді тоқтатты. Шешім Әділет министрлігінің атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған жүйесінде тіркелді, себебі ашылмады. Бұған дейін, 16 шілдеде ЮНСИТРАЛ регламенті бойынша арбитраж Қазақстанға талқылау аяқталғанға дейін мәжбүрлеп өндіруге тыйым салатын қамтамасыз ету бұйрығын шығарған болатын.
Негізгі фактілер
- Қазақстан 2026 жылғы 7 қыркүйекте Әділет министрлігінің автоматтандырылған жүйесінің деректеріне сәйкес NCOC-тан 2,3 трлн теңге экологиялық айыппұлды өндіру бойынша атқарушылық іс жүргізуді тоқтатты.
- 2026 жылғы 16 шілдеде ЮНСИТРАЛ регламенті бойынша арбитраж Қазақстанға талқылау аяқталғанға дейін айыппұлды мәжбүрлеп өндіруге тыйым салатын қамтамасыз ету бұйрығын шығарды.
- 2026 жылғы 21 шілдеде Әділет министрлігі атқарушылық іс жүргізу аясында NCOC мүлкі мен көлігіне шектеу қойды.
- Экологиялық талаптар 2022 жылғы тексеруден кейін пайда болды, ол Қашағанда рұқсат етілген 773 мың тонна көлемінде шамамен 1,7 млн тонна күкірт сақталғанын анықтады.
- NCOC консорциумына Shell, Eni, TotalEnergies, ExxonMobil, «ҚазМұнайГаз», CNPC және Inpex кіреді, жобаға салынған инвестицияның жалпы көлемі шамамен 60 млрд долларға бағаланады.
Өндіруді тоқтату
Қазақстан 2026 жылғы 7 қыркүйекте NCOC-тан 2,3 трлн теңге экологиялық айыппұлды өндіру бойынша атқарушылық іс жүргізуді тоқтатты. Шешім Әділет министрлігінің атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған жүйесінде тіркелді, себебі ашылмады. Тоқтату айыппұлдың өзін жою емес, мәжбүрлеп өндіру рәсімін тоқтатуды білдіреді. Әділет вице-министрі Даниэль Ваисов бұған дейін NCOC айыппұлды 20 шілдеге дейін өз еркімен төлеуі керек деп мәлімдеген, содан кейін билік мәжбүрлеп өндіруге көшуді жоспарлаған. 21 шілдеде Әділет министрлігі айыппұлды өндіру аясында NCOC мүлкі мен көлігіне шектеу қойды.
Арбитраж және құқықтық дау
NCOC өндіруді ЮНСИТРАЛ регламенті бойынша халықаралық арбитражда даулап жатыр. 16 шілдеде арбитраж Қазақстанға талқылау аяқталғанға дейін айыппұлды мәжбүрлеп өндіруге тыйым салатын қамтамасыз ету бұйрығын шығарды. Қазіргі шешім осы қамтамасыз ету бұйрығына сәйкес келеді. Экологиялық талаптар 2022 жылы Атырау облысының экология департаменті жүргізген тексеруден кейін пайда болды, ол рұқсат етілген 773 мың тонна көлемінде шамамен 1,7 млн тонна күкірт сақталғанын анықтады. NCOC айыптауларды жоққа шығарып, барлық талаптар мен рұқсаттарды сақтағанын мәлімдейді.
Қашаған жобасы және консорциум
NCOC — Қазақстанның ең ірі мұнай-газ жобаларының бірі Қашаған кен орнының операторы. NCOC консорциумына Shell, Eni, TotalEnergies, ExxonMobil, «ҚазМұнайГаз», CNPC және Inpex кіреді. Жобаға салынған инвестицияның жалпы көлемі шамамен 60 млрд долларға бағаланады.