60 жылдық планктон тіркегішінің жазбалары Солтүстік Атлантикада пластик ластануының күрт өскенін көрсетті

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Үздіксіз планктон тіркегішінің 60 жылдық қызмет көрсету жазбалары 2000 жылдан бері макропластикке оралу жағдайларының күрт өскенін көрсетті — 16 725 сүйретуде 208 расталған оқиға тіркелді. Nature Communications журналында жарияланған зерттеу алдыңғы онжылдықтармен салыстырғанда шамамен бір реттік өсімді анықтады. Соңғы жылдары балық аулау құралдары басым болса, пластик пакеттерге қатысты жағдайлар 2000 жылдан бері азайған.
Негізгі фактілер
- 1957 жылдан 2016 жылға дейін үздіксіз планктон тіркегіші Солтүстік Атлантика мен іргелес теңіздерде 16 725 сүйрету жүргізіп, 6,5 миллионнан астам теңіз милін жүріп өтті.
- Зерттеушілер макропластикке — бес миллиметрден үлкен қалдықтарға — оралудың 208 шынайы жағдайын растады.
- Ең ерте расталған оқиға 1957 жылы Исландияның шығыс жағалауында болды — тіркегіш трал арқанына оралып қалды.
- 2000 жылдан бастап оралу жиілігі бұрынғы базалық деңгеймен салыстырғанда шамамен бір реттікке өсті.
- 2000 жылдан бергі жазбаларда пластик пакеттерге қатысты жағдайлар азайды, дегенмен макропластиктің жалпы көлемі өсе берді.
Кездейсоқ деректер массиві
1957 жылдан бастап үздіксіз планктон тіркегіші Солтүстік Атлантиканы кесіп өтетін кәдімгі сауда кемелері мен паромдардың артына тіркеліп, теңіз суын шамамен жеті метр тереңдікте жібек тор арқылы сүзгіден өткізді. Оның міндеті қоқыс емес, планктонды ұстау еді, бірақ тор бітеліп қалғанда немесе механизм істен шыққанда, жағадағы техниктер не болғанын жазып отырды. Ластануды бақылауға мүдделі болмаған техниктер алты онжылдық бойы жүргізген бұл қызмет көрсету жазбалары мұхиттағы пластик туралы әлемдегі ең ұзақ үздіксіз деректер қатарының біріне айналды. Плимуттағы Теңіз биологиялық қауымдастығынан Клэр Остл бастаған топ сэр Алистер Харди атындағы Мұхиттану ғылымдары қорымен бірлесіп, ақаулар журналдарынан антропогендік қалдықтарға оралу туралы барлық жазбаларды іріктеп алды.
Оралу динамикасы
Ең ерте расталған оқиға қатардың басына жатады: 1957 жылы Исландияның шығыс жағалауында техник тіркегіштің трал арқанына оралып қалғанын белгіледі. Екінші оқиға 1965 жылы Ирландияның солтүстік-батыс жағалауында болды, онда сүйрету кезінде пластик пакет кептеліп қалды. Келесі екі онжылдықта мұндай жазбалар сирек кездесті, алайда зерттеу 1950–60 жылдар мен 1970–80 жылдар арасында, содан кейін осы онжылдықтар мен 1990–2000 жылдар арасында оралу жағдайларының статистикалық тұрғыдан маңызды өскенін анықтады. 2000 жылдан бастап жиілік күрт өсті — мақалада бұл бұрынғы базалық деңгейден шамамен бір реттікке жоғары деп сипатталады. Ерте жазбалар негізінен балық аулау құралдарына, арқандарға және тор қалдықтарына қатысты болса, кейінгі жазбалар Солтүстік теңізде шоғырланған балық аулау құралдарына, торларға, қармақ жіптеріне және арқандарға жиірек қатысты болды.