Каспий итбалықтарының жағалаулары теңіздің тайыздануынан ығысуда — Kazinform экспедициясы
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Kazinform экспедициясы 2026 жылдың наурыз-сәуір айларында каспий итбалықтарын Түлен аралдары архипелагының тек екі жаңа аралшығында ғана анықтады, ал бір жыл бұрын жануарлар 11 аралшықта жатқан еді. Зерттеушілер бұл қайта бөлінуді солтүстік-шығыс Каспийдің жылдам тайыздануымен байланыстырады. Экспедиция қатысушылары сондай-ақ жаңа жағалауларды, жағалау сызығының өзгеруін және итбалықтардың қырылу жағдайларын тіркеді.
Негізгі фактілер
- 2026 жылдың наурызында итбалықтар Түлен аралдары архипелагының тек екі жаңа аралшығында ғана тіркелді, ал 2025 жылы — 11 аралшықта болған.
- Экспедиция 2026 жылдың 23 наурызынан сәуір айының ортасына дейін өтіп, Түлен аралдарын, Қаражанбасты, Кендірліні және Түпқараған жағалауын қамтыды.
- Зерттеуші Әсел Баймұқанова каспий итбалықтарын 11 жыл бойы зерттеп, 25-тен астам экспедицияға қатысқан.
- 2022 жылы су басып кететін Прорва құмды мүйісі 2026 жылға қарай ұлғайып, итбалықтардың мекендеуіне жарамды болды.
Экспедиция нәтижелері
Команда Түлен аралдарына 23 наурызда келіп, екі күн бойы өлген итбалықтардан сынамалар жинап, дрон арқылы мониторинг жүргізді. Өткен жылдан басты айырмашылық — итбалықтар жатқан аралшықтардың саны: 2025 жылы 11 болса, 2026 жылы тек екі жаңа аралшық болды. 29 наурыздан 7 сәуірге дейін зерттеушілер Солтүстік-Шығыс Каспийдің тайыз бөлігін екі қайықпен бақылап, жаңа аралдар мен кеңейген бұрынғы жағалауларды тіркеді. 7 сәуірде команда Түлен аралдарына қайта оралды, бірақ күтілгеннен аз итбалық тапты. Кендірлі маңындағы жаңа аралшықта тек екі итбалық байқалды, содан кейін экспедицияның далалық бөлігі аяқталды.
Теңіздің тайыздануы және мекен ауыстыру
Баймұқанова Каспийдің тайызданып жатқанын және бұл процесс итбалықтардың демалатын орындарының географиясын тікелей өзгертетінін атап өтеді. 2022 жылы су тасқыны кезінде мезгіл-мезгіл су басып кететін Прорва құмды мүйісі айтарлықтай ұлғайып, қазір итбалықтар үшін қолайлы мекенге айналды. Итбалықтар жағалау сызығы мен теңіз деңгейінің жыл сайынғы өзгеруіне қарай кейбір учаскелерден кетіп, жаңа тайыздықтарға қайта бөлінеді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы