Каспий таяздануы Қазақстанның кеме қатынасы, балық шаруашылығы және туризміне соққы берді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Каспий теңізінің таяздануы кеме қатынасына, балық шаруашылығына, туризмге және Ақтаудың ауыз сумен қамтамасыз етілуіне әсер етіп жатыр. Экономикалық шығынның толық бағасы жоқ, бірақ порттар мен жағалау инфрақұрылымының ықтимал шығыны жылына ондаған миллиард долларға бағаланады. Атырау облысында балық аулау 2006 жылғы 13,65 мың тоннадан 2024 жылы 9,48 мың тоннаға дейін қысқарды.
Негізгі фактілер
- Атырау облысының Қазақстандағы жалпы балық аулаудағы үлесі 2006 жылғы шамамен 40%-дан 2024 жылы 20%-дан сәл астамға дейін төмендеді.
- Маңғыстау облысында балық аулау 2006 жылғы 315 тоннадан 2025 жылы шамамен 5 мың тоннаға дейін өсті.
- Каспий таяздануынан порттар мен жағалау инфрақұрылымына келетін ықтимал шығын жылына ондаған миллиард долларға бағаланады.
- Спутниктік деректер Каспийде хлорофилл деңгейінің жоғарылағанын көрсетеді, бұл ластану мен эвтрофикацияны білдіреді.
- Каспий Қытай мен Еуропаны байланыстыратын Транскаспий көлік бағытының бөлігі болып табылады.
Экономикалық салдарлар
Save the Caspian Sea қозғалысының негізін қалаушы Вадим Ни таязданудың салдары кеме қатынасында, жүк тасымалында, балық шаруашылығында, туризмде және Ақтаудың ауыз сумен қамтамасыз етілуінде мойындалып отырғанын хабарлады. Тазданудан келген экономикалық шығын туралы толық зерттеулер жарияланбағанын Ни атап өтті. Теңіз деңгейінің төмендеуінің жүк тасымалына экономикалық әсерінің бағалары жақын арада күтілуде. R-Finance экономисі Арман Байғанов таяздану табиғи жүйеде елеулі өзгерістерге әкеліп, шөлейттенуді күшейтуі мүмкін деп санайды.
Балық шаруашылығы және экология
Каспий деңгейінің төмендеуі солтүстіктегі балықтардың қоректік қоры қалыптасатын таяз су аймақтарын азайтып, аулау көлемін күрт төмендетті. Атырау облысына 2006 жылы жалпы балық аулаудың шамамен 40%-ы, яғни 13,65 мың тонна тиесілі болса, 2024 жылы бұл көрсеткіш 20%-дан сәл астамға, яғни 9,48 мың тоннаға дейін төмендеді. Маңғыстау облысында балық аулау 2006 жылғы 315 тоннадан 2025 жылы шамамен 5 мың тоннаға дейін өсті. Спутниктік деректерді талдайтын ғалымдар таяздануды Арал теңізінің құлдырауымен салыстырып, хлорофиллдің жоғарылауын экожүйе деградациясының белгісі ретінде көрсетеді. Браконьерлік Каспийге қосымша жойқын әсер етуде.
Инфрақұрылым және туризм
Каспий Қытай мен Еуропаны байланыстыратын Транскаспий көлік бағытының бөлігі болып табылады. Порттар мен жағалау инфрақұрылымы жыл сайын ондаған миллиард долларға бағаланатын тәуекелдер мен шығындарға тап болуда. Егер су жағадан айтарлықтай шегінсе, жағалаудағы демалыс базалары мен аймақтарды жаңа жағалау сызығына жақын жерге көшіру немесе қайта салу қажет болады. Денсаулық сақтау жүйесіне қосымша жүктеме күтілуде, өйткені халық денсаулығының да өз бағасы бар.
2 дереккөз
Уақыт · артта қалуы