Такаитидің Тайвань туралы мәлімдемелері АТЭС алдында жапон-қытай қатынастарын сынаққа түсіреді

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Жапония премьер-министрі Санаэ Такаитидің 2025 жылғы қарашадағы Тайвань туралы мәлімдемелері Қытайдың экономикалық жауап шаралары мен әскери белсенділігіне алып келді. Қытай мәлімдемелерді кері қайтаруды талап етті, бірақ Такаити бас тартты. Дау 2026 жылғы қарашада Қытайда өтетін АТЭС саммиті қарсаңында жалғасуда.
Негізгі фактілер
- Такаити 2025 жылғы 7 қарашада төменгі палатаның бюджеттік комитеті отырысында Тайвань бұғазы туралы мәлімдеме жасады.
- Қытай сирек кездесетін металдар экспортына шектеу енгізіп, Жапониямен туризм мен басқа да алмасуларды тоқтатты.
- 2025 жылғы 3 желтоқсанда Такаити Жапонияның Тайваньға қатысты ұстанымы 1972 жылғы Бірлескен коммюникеге сәйкес екенін растады.
- АТЭС саммиті 2026 жылғы қарашада Қытайда өтеді, оны Си Цзиньпин қабылдайды, Такаитидің қатысуы күтілуде.
- 2026 жылғы маусым айының соңында Қытай СІМ өкілі Жапония мен Қытай арасындағы жеке алмасулар мақұлданғанын білдірді, ал күзге іскерлік және парламенттік делегациялардың сапарлары жоспарланған.
Тайвань туралы мәлімдемелер
2025 жылғы 7 қарашада бюджеттік комитет отырысында Такаити Жапонияның ұжымдық өзін-өзі қорғау құқығының құқықтық аспектілерін қарастырып, мысал ретінде Тайвань бұғазын келтірді. Үш күннен кейін, 11 қарашада Такаити Тайвань бұғазындағы бейбітшілік пен тұрақтылық Жапонияның қауіпсіздігі мен халықаралық тұрақтылық үшін маңызды екенін мәлімдеді. 3 желтоқсанда ол өкілдер палатасында Жапонияның Тайваньға қатысты негізгі ұстанымы 1972 жылғы Бірлескен коммюникеде көрсетілгендей қала беретінін айтты. Осылайша, Такаити 7 қарашадағы мәлімдеме Жапонияның Тайваньға қатысты саясатының өзгергенін білдірмейтінін аңғартты.
Қытайдың реакциясы
Қытай Жапонияны «неомилитаризммен» айыптап, бірінші және екінші аралдық тізбектер арасындағы суларда авиатасымалдаушыларды қоса алғанда, Әскери-теңіз күштерінің белсенділігін қалыпқа келтіре бастады. Қытай жағалау күзеті Тайвань жағалауынан шығысқа қарай орналастыруды бастады. Пекин жапон компанияларына қауіпсіздік шараларын қолданып, сирек кездесетін металдар экспортын шектеп, туризм мен басқа да алмасуларды тоқтатты. Экономикалық, жергілікті және академиялық байланыстар айтарлықтай зардап шекті. Қытай Такаитиден 7 қарашадағы мәлімдемелерді кері қайтаруды талап етті, бірақ ол бас тартты.
Дипломатиялық перспективалар
АТЭС саммиті 2026 жылғы қарашада Қытайда өтеді, оны төраға Си Цзиньпин қабылдайды, Такаитидің қатысуы күтілуде. The Diplomat мәліметтері бойынша, жапон-қытай қатынастарында айтарлықтай прогреске қол жеткізілген жоқ. 2026 жылғы маусым айының соңында Қытай СІМ өкілі Жапония мен Қытай арасындағы жеке алмасуларға жасыл жарық бергендей мәлімдемелер жасады. Осы күзге бірқатар іскерлік қауымдастықтар мен парламенттік топтардың Қытайға сапарлары жоспарланған. Бұл «жасыл жарықтың» шынымен Қытай басшылығынан шыққаны әлі белгісіз.