Өзбекстан Жызақтағы АЭС-тегі жергілікті үлесті 30%-ға дейін жеткізуді көздеп отыр

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Өзбекстан Жызақ облысындағы құны 9,5 млрд доллар болатын АЭС жобасында жергілікті өндіріс үлесін 21%-дан кемінде 30%-ға дейін арттыруды жоспарлап отыр. Үкімет сондай-ақ Фариш ауданында кемінде 100 бірлескен кәсіпорынды орналастыру үшін 200 гектарлық өнеркәсіптік аймақ құруды жоспарлайды. Құрылысы 4 маусымда басталған жоба әлі де ресейлік «Атомстройэкспорт» мердігеріне тәуелді.
Негізгі фактілер
- Өзбекстан өнімі қазіргі уақытта құны 9,5 млрд доллар болатын жобаның 21%-ын, яғни шамамен 1,9 млрд долларын құрайды, ал билік бұл үлесті кемінде 30%-ға дейін арттыруды көздейді.
- Жызақтағы АЭС-тегі құрылыс-монтаж жұмыстарының 65%-ын жергілікті компаниялар орындайды деп күтілуде.
- Үкімет Фариш ауданында кемінде 100 бірлескен кәсіпорынды және 15 облыста жергілікті өндірісті орналастыра алатын 200 гектарлық өнеркәсіптік аймақ құруды жоспарлап отыр.
- Станцияға 120 шақырым су құбыры, 40 шақырым жол және 11 шақырым теміржол желісі қажет болады, ал билік осы инфрақұрылымдағы жергілікті қамтуды 60–70%-ға жеткізуді мақсат етіп отыр.
- 2023 жылдан бері 216 студент Ресейдің МИФИ ядролық университетінің Ташкент филиалын бітірді, олардың 83-і шетелде оқуын жалғастыруда.
Жергілікті өндірісті арттыру
Үкімет өзбек компанияларының Жызақ облысындағы АЭС құрылысы мен жабдық өндірісіндегі үлесін арттыруды қалайды. Қазіргі уақытта өзбек өнімі жобаның 21%-ын, яғни шамамен 1,9 млрд долларын құрайды деп күтілуде, ал билік бұл үлесті кемінде 30%-ға дейін арттыруды көздейді. Жергілікті компаниялар құрылыс-монтаж жұмыстарының 65%-ын орындайды деп күтілуде. Құрылыстың әртүрлі кезеңдерінде 7 000-ға дейін өзбек жұмысшысы мен маманы тартылуы мүмкін. Бас мердігер ретінде ресейлік «Росатомның» инжинирингтік бөлімшесі «Атомстройэкспорт» қала береді.
Өнеркәсіптік аймақ және инфрақұрылым
Билік Фариш ауданында кемінде 100 бірлескен кәсіпорынды орналастыра алатын 200 гектарлық өнеркәсіптік аймақ құруды жоспарлап отыр. Жергілікті өндіріс 15 облыста, оның ішінде шетелдік технологияларды беру арқылы жоспарлануда. Үкімет жергілікті өндірісті ынталандыру үшін салықтық және кедендік жеңілдіктер дайындауда. Станцияға жаңа электр беру желілері, 120 шақырым су құбыры, 40 шақырым жол және 11 шақырым теміржол желісі қажет болады. Билік осы инфрақұрылымдық жұмыстардың 60–70%-ы жергілікті тауарлар мен қызметтерге тиесілі болуын қалайды.
Кадрлар және реттеу
2023 жылдан бері 216 студент Ресейдің Ұлттық ядролық зерттеу университеті МИФИ-дің Ташкент филиалын бітірді. Осы түлектердің 83-і шетелде магистратурада немесе аспирантурада оқуын жалғастыруда. Үкімет құрылыс кезінде тәуелсіз техникалық сараптама жүргізу үшін шетелдік инжинирингтік компаниялармен бірлескен кәсіпорын құру мүмкіндігін қарастыруда. Маусым айында БҰҰ Халықаралық атом энергиясы агенттігінің миссиясы ұлттық ядролық инфрақұрылымды дамытудағы прогресті бағалау үшін Өзбекстанға барды.