Өзбекстан мен Қазақстан ядролық қауіпсіздік бойынша ынтымақтастықтың жол картасын келісті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Өзбекстан мен Қазақстан 21 тамызда Ташкентте өткен кездесуде ядролық қауіпсіздік және экологиялық мониторинг саласындағы ынтымақтастықтың жол картасын келісті. Келісім Өзбекстанның 17 тамызда екінші атом электр станциясына дайындық туралы мәлімдемесінен кейін жасалды. Екі ел де атом энергетикасына бір мезгілде дерлік қадам басуда: Өзбекстан бірінші станцияны салып жатыр, Қазақстан кемінде үш станция жоспарлап отыр.
Негізгі фактілер
- Өзбекстан мен Қазақстан 21 тамызда Ташкентте өткен кездесуде ядролық қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастықтың жол картасын келісті.
- Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев 17 тамызда екінші атом электр станциясына дайындықтың басталғанын жариялады.
- Өзбекстанның Жызақ облысындағы алғашқы ядролық кешенінің жалпы қуаты шамамен 2,1 ГВт болады және 2035 жылға қарай толық іске қосылады деп күтілуде.
- Қазақстанның 2026 жылғы сәуірде бекітілген атом саласын дамыту стратегиясы 2050 жылға қарай кемінде үш АЭС салуды көздейді.
- Қазақстанның алғашқы АЭС-і Балқаш көлінің жағасындағы Үлкен ауылының маңында жоспарланып отыр, халықаралық консорциумды Росатом басқарады.
Ядролық қауіпсіздікті үйлестіру
Өзбекстан мен Қазақстан өкілдері 21 тамызда Ташкентте кездесіп, одан әрі ынтымақтастықтың негізгі бағыттарын, оның ішінде жол картасы мен кейінгі қадамдарды келісті. Үйлестіру алғашқы реакторлар іске қосылмай тұрып, қауіпсіздік пен экологиялық мониторингті, соның ішінде ықтимал трансшекаралық әсерлерді қамтиды. Кездесу президент Шавкат Мирзиёевтің 17 тамызда екінші атом электр станциясына дайындық туралы жариялағанынан төрт күн өткен соң өтті. Екінші станцияның орналасқан жері, қуаты, мерзімдері және технологиялық серіктесі әлі жарияланған жоқ.
Өзбекстанның атомдық экспансиясы
Өзбекстанның атомдық жобасы 2024 жылдан бастап айтарлықтай кеңейді, сол кезде Ташкент пен ресейлік Росатом әрқайсысының қуаты 55 МВт болатын алты РИТМ-200Н реакторы бар шағын АЭС салу туралы келісті. Кейінірек конфигурация Жызақ облысының Фориш ауданындағы екі ірі ВВЭР-1000 блогы мен екі шағын РИТМ-200Н реакторын қамтитын, жалпы қуаты шамамен 2,1 ГВт болатын біріктірілген станция пайдасына қайта қаралды. Құрылыс ресми түрде 2026 жылғы 4 маусымда бірінші реактор блогына бетон құйылған кезде басталды. Бірінші шағын реактордың техникалық іске қосылуы 2029 жылдың соңына жоспарланған, бірінші ірі блок 2033 жылы пайдалануға беріледі деп күтілуде, ал бүкіл кешен 2035 жылға қарай. Ресми болжамдар бойынша жылдық өндіріс 15,4-тен 17,2 млрд кВт·сағ-қа дейін құрайды.
Қазақстанның атомдық бағдарламасы
Қазақстан әлемдегі ең ірі уран өндіруші болып табылады және уран қоры бойынша екінші орында, бірақ қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған коммерциялық ядролық реакторлары жоқ. 2024 жылғы қазандағы жалпыұлттық референдумда сайлаушылар атом электр станциясының құрылысын мақұлдады. Елдің алғашқы станциясы Балқаш көлінің жағасындағы Үлкен ауылының маңында жоспарланып отыр, халықаралық консорциумды Росатом басқарады. 2026 жылғы сәуірде бекітілген атом саласын дамыту стратегиясы Қазақстанның 2050 жылға қарай кемінде үш АЭС-ке ие болуын көздейді. Стратегия сондай-ақ ядролық ғылым мен кадрларды даярлауды, сондай-ақ радиоактивті қалдықтар мен пайдаланылған ядролық отынмен жұмыс істеуді қамтиды.
1 дереккөз
Өзбекстан мен Қазақстан ядролық қауіпсіздік бойынша ынтымақтастықтың жол картасын келісті
