Қазақстан 1 қазаннан бастап ғылыми зерттеулердің ұлттық стандартын бекітті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан Сауда және интеграция министрлігі 2026 жылғы 1 қазаннан бастап ғылыми зерттеулердің жаңа ұлттық стандартын енгізетінін хабарлады. Стандарт цифрлық құралдарды, жетілу шкалаларын енгізеді және зерттеушілерді бекітілген әдістеме бойынша алынған теріс нәтижелер үшін санкциялардан қорғайды.
Негізгі фактілер
- «Ғылыми зерттеулер және оларды өндіріске енгізу. Жұмыстарды жүргізуге, есептердің құрылымы мен рәсімделуіне қойылатын жалпы талаптар» СТ РК ұлттық стандарты 2026 жылғы 1 қазаннан бастап күшіне енеді.
- Стандарт жетілуді бағалаудың сараланған шкалаларын енгізеді: технологиялық әзірлемелер үшін TRL (1-9), әлеуметтік жобалар үшін SRL (1-9) және іргелі зерттеулер үшін KRL.
- Бекітілген әдістемеге сәйкес алынған зерттеулердің теріс нәтижелері ғылыми жетістіктер деп танылады және қаржылық санкцияларға негіз болмайды.
- Стандарт есептік құжаттаманы антиплагиатқа тексеру шегін кемінде 50% деңгейінде белгілейді.
- Құжат өтпелі цифрлық технологияларды, жасанды интеллект құралдарын, патенттік аналитиканы, цифрлық егіздерді қолдануға және FAIR қағидаттарын сақтауға нормативтік негіз қалыптастырады.
Стандартты қабылдау
Қазақстан Сауда және интеграция министрлігі 2026 жылғы 2 қыркүйекте жаңа ұлттық стандарт туралы хабарлады. «Ғылыми зерттеулер және оларды өндіріске енгізу. Жұмыстарды жүргізуге, есептердің құрылымы мен рәсімделуіне қойылатын жалпы талаптар» СТ РК стандарты 2026 жылғы 1 қазаннан бастап күшіне енеді. Құжат ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды жүргізу тәсілдерін жаңғыртуға, ғылыми қызметтің тиімділігін арттыруға және ғылыми нәтиже алудан оны практикалық қолдану мен коммерцияландыруға дәйекті көшуді қалыптастыруға бағытталған.
Цифрландыру және FAIR қағидаттары
ҚР СИМ Техникалық реттеу және метрология комитетінің төрағасы Жанна Есенбекова ғылыми зерттеулерді цифрландыру стандарттың негізгі бағыттарының бірі екенін атап өтті. Құжат өтпелі цифрлық технологияларды, жасанды интеллект құралдарын, патенттік аналитиканы және цифрлық егіздерді қолдануға нормативтік негіз қалыптастырады. Сондай-ақ ғылыми деректердің ашықтығы мен қайта пайдаланылуының халықаралық FAIR қағидаттарын сақтау көзделеді.
Зерттеушілерді қорғау және жетілу шкалалары
Стандартта ғалымдардың академиялық еркіндігін қорғауға ерекше назар аударылады. Егер зерттеу бекітілген әдістемеге сәйкес жүргізілсе, теріс нәтиже ғылыми жетістік деп танылады және қаржылық санкцияларға негіз болмайды. Министрлікте мұндай тәсіл зерттеушілерге қысым жасау тәуекелдерін төмендетуге және ғылыми негізделген зерттеулерді, оның ішінде нәтижелері бастапқы гипотезаны растамаған зерттеулерді жүргізуге жағдай жасауға мүмкіндік беретінін атап өтті. Стандарт зерттеу нәтижелерінің жетілуін бағалаудың сараланған шкалаларын енгізеді: технологиялық әзірлемелер үшін TRL (технологиялардың дайындық деңгейі) 1-ден 9-ға дейін, әлеуметтік жобалар үшін SRL (жүйенің дайындық деңгейі) 1-ден 9-ға дейін және іргелі зерттеулер үшін KRL (білімнің дайындық деңгейі). Медицина саласындағы зерттеулерді жүргізу кезінде стандарт денсаулық сақтау саласындағы заңнама талаптарының және тиісті GLP, GCP және GMP практикаларының басымдығын көздейді. Есептік құжаттаманы антиплагиатқа тексеру шегі белгіленеді — кемінде 50%.
5 дереккөз
Уақыт · артта қалуы