Қазақстан Ұлттық қордың жинақтау мақсатынан бас тартып, инфрақұрылымдық шығындарға бет бұрды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 23 және 28 тамызда Қазақстанның Ұлттық қор активтерін 2029 жылға қарай 100 млрд долларға жеткізу мақсатынан ресми түрде бас тартқанын мәлімдеді. Оның орнына үкімет 2027–2029 жылдары ауқымды инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыру үшін қордан 12 трлн теңгеге жуық қаражат алады. Бағыттың өзгеруі жылу желілерінің тозуы 80%-дан асатын ТКШ саласындағы шұғыл қажеттіліктермен түсіндіріледі.
Негізгі фактілер
- Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылғы 23 және 28 тамызда бағыттың өзгергенін жариялап, үкімет енді «бұл ақшаның үстінде шөп жемейтін иттей отырмайтынын» мәлімдеді.
- 2027–2029 жылдарға арналған қаржылық жоспар Ұлттық қордан үш жыл ішінде 12 трлн теңгеге жуық қаражат алуды көздейді.
- Кепілдендірілген трансферт жылына 2–2,4 трлн теңгені құрайды, қалғаны нысаналы алулар есебінен жабылады.
- Үкіметтің жаңартылған болжамдары Ұлттық қор активтерін 2029 жылға қарай бастапқы 100 млрд доллар мақсатының орнына 70,6 млрд доллар деп бағалайды.
- Билік бағыттың өзгеруін инфрақұрылымның тозуымен негіздейді: ЖЭО тозуы шамамен 66%, желілердікі — 80%-дан астам.
Бағыттың өзгеруі
Президент Тоқаев өзгерісті алғаш рет 23 тамызда депутаттар сайлауындағы дауыс беруден кейін белгілеп, кейін 28 тамызда Құрылтайдың бірінші отырысында егжей-тегжейлі баяндады. Ол үкімет енді «бұл ақшаның үстінде шөп жемейтін иттей отырмайтынын» мәлімдеп, бұрынғы жинақтау доктринасын іс жүзінде жойды. «Үлкен құрылыс» деп аталатын жаңа тұжырымдама Ұлттық қордан қаражатты тікелей алу есебінен қаржыландырылатын болады. Қор активтерін 2029 жылға қарай 100 млрд долларға жеткізу туралы бастапқы мақсат Тоқаевтың 2022 жылғы сайлауалды бағдарламасында қойылған болатын.
Қаржылық салдары
2027–2029 жылдарға арналған бюджеттік жоспар Ұлттық қордан 12 трлн теңгеге жуық қаражат алуды көздейді. Кепілдендірілген трансферттер жылына 2–2,4 трлн теңгені құрайды, қалғанын нысаналы алулар жабады. Үкіметтің жаңартылған болжамдары енді қор активтерін 2029 жылға қарай 70,6 млрд доллар деп бағалайды — бұл бастапқы мақсаттан 30 млрд долларға жуық аз. Қордан инфрақұрылымдық шығындарды ұлғайту макроэкономикалық тұрақтылыққа қауіп төндіреді және мұнайсыз тұрақтылықты нашарлатады, делінген талдауда.
Инфрақұрылыммен негіздеу
Шенеуніктер тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымның айтарлықтай тозғанын көрсетеді: ЖЭО шамамен 66%-ға, желілер 80%-дан астам тозған. Үкімет инвестициялар қалалардағы дағдарыстың алдын алу үшін қажет деп мәлімдейді. Бағыттың өзгеруі мұнайсыз ЖІӨ мен құрылыс секторының мемлекеттік тапсырыстар мен жалақылар арқылы мұнай кірістеріне тәуелділігін күшейтеді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы