Тоқаев ШЫҰ қағидаттарын БҰҰ Бас Ассамблеясының резолюциясында бекітуді ұсынды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 1 қыркүйекте Бішкекте өткен «ШЫҰ плюс» саммитінде Шанхай ынтымақтастық ұйымының негізгі қағидаттарын БҰҰ Бас Ассамблеясының арнайы резолюциясында бекітуді ұсынды. Ол тең құқықтық пен консенсус қағидаттары көпжақты ынтымақтастықтың «алтын стандартына» айналғанын мәлімдеді. Тоқаев сынға қарамастан, БҰҰ-ға балама жоқ екенін атап өтті.
Негізгі фактілер
- Тоқаев ШЫҰ-ның негізгі қағидаттарын БҰҰ Бас Ассамблеясының арнайы резолюциясында Халықаралық көпжақтылық пен бейбітшілік үшін дипломатия күніне дейін бекітуді ұсынды.
- Ол ШЫҰ қызметіндегі тең құқықтық пен консенсус қағидаттарын көпжақты ынтымақтастықтың табысты дамуының «алтын стандарты» деп атады.
- Тоқаев БҰҰ-ға балама жоқ екенін, ұйым халықаралық жүйенің өзегі болып қалуы тиіс екенін, ал оның Жарғысы халықаралық құқықтың әмбебап негізі екенін мәлімдеді.
- Ол еуразиялық көлік-логистикалық қаңқасын нығайту үшін ШЫҰ-ның 2035 жылға дейінгі көліктік байланыс стратегиясын әзірлеп, қабылдауды ұсынды.
- Тоқаев Қазақстанның ішкі реформаларын, соның ішінде 1 шілдеде күшіне енген жаңа Конституцияны және бір палаталы Құрылтайға көшуді атап өтті.
ШЫҰ қағидаттары туралы резолюция ұсынысы
1 қыркүйекте Бішкекте өткен «ШЫҰ плюс» саммитінде сөйлеген Тоқаев ШЫҰ-ның көпжылдық тәжірибесі «шанхай рухының» халықаралық өзара іс-қимылдың үлгілі моделі екенін сенімді түрде дәлелдейтінін мәлімдеді. Ол ШЫҰ-ның негізгі қағидаттарын БҰҰ Бас Ассамблеясының арнайы резолюциясында Халықаралық көпжақтылық пен бейбітшілік үшін дипломатия күніне дейін бекітуді ұсынды. Тоқаев ұйым қызметіндегі тең құқықтық пен консенсус қағидаттары көпжақты ынтымақтастық пен шынайы көпжақтылықтың табысты дамуының «алтын стандартына» айналғанын айтты. Ол күш пен қақтығыс культі өзара жауапкершілікке, бірлескен дамуға және ұзақ мерзімді ынтымақтастыққа орын беретін әлемдік тәртіпті қалыптастыру жалпы стратегиялық міндет болуы тиіс екенін мәлімдеді.
БҰҰ рөлі және реформа
Тоқаев БҰҰ-ға қатысты сын аз емес екенін мойындады, бірақ бұл ұйымға балама жоқ екенін атап өтті. Ол Қазақстан БҰҰ халықаралық жүйенің өзегі болып қалуы тиіс, ал оның Жарғысы халықаралық құқықтың әмбебап негізі болуы керек деп санайтынын мәлімдеді. Тоқаев БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриштің халықаралық құқықты қорғауға қосқан үлесін жоғары бағалап, оның бастамасымен басталған реформа ұйымды әмбебап сипатын сақтай отырып, тиімдірек және нәтижеге бағытталған етуі тиіс екенін айтты. Ол сондай-ақ әртүрлі орталықтар арасындағы диалогқа және ұжымдық шешімдерді әзірлеуге ықпал ете алатын және етуі тиіс жауапты орта державалардың өсіп келе жатқан рөлін ерекше атап өтті.
Көлік және ішкі реформалар
Тоқаев мемлекеттердің географиялық байланысы ШЫҰ-ның стратегиялық артықшылығы екенін атап өтіп, заманауи еуразиялық көлік-логистикалық қаңқасын құруды жеделдетуді ұсынды. Ол Қазақстан «Бір белдеу, бір жол» мегажобасын Транскаспий халықаралық көлік бағытымен, «Солтүстік — Оңтүстік» дәлізімен және Орталық және Оңтүстік Азияның перспективалық сауда жолдарымен ұштастыруға ерекше мән беретінін айтты. Тоқаев нормативтік-құқықтық базаны нығайту үшін ШЫҰ-ның 2035 жылға дейінгі көліктік байланыс стратегиясын әзірлеп, қабылдауды ұсынды. Ол сондай-ақ 1 шілдеде күшіне енген Қазақстанның жаңа Конституциясы елдің тұрақты дамуына берік негіз қалап, мемлекеттік басқарудың жаңа жүйесін қалыптастырғанын атап өтті. Тоқаев әріптестеріне реформалар мен Құрылтай сайлауына байланысты құттықтаулары үшін алғыс айтып, Қазақстанның теңгерімді, конструктивті және бейбітшіл сыртқы саяси бағытының өзгермейтінін растады.
6 дереккөз
Тоқаев ШЫҰ қағидаттарын БҰҰ Бас Ассамблеясының резолюциясында бекітуді ұсынды
