Тоқаев Бішкектегі ШЫҰ саммитінде сөз сөйлеп, өнеркәсіптік консорциумдар құруды ұсынды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылғы 1 қыркүйекте Бішкекте өткен Шанхай ынтымақтастық ұйымының саммитінде сөз сөйледі. Ол экономикалық байланыстарды тереңдету үшін өнеркәсіптік консорциумдар мен трансшекаралық сауда аймақтарын құруды ұсынды. Тоқаев сондай-ақ геосаяси бәсекелестіктің күшеюі аясында жаһандық сенімге нұқсан келгенін ескертті.
Негізгі фактілер
- Тоқаев мүше мемлекеттерге барлық қатысушыларды күтпей-ақ жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін пилоттық өнеркәсіптік консорциумдарды ұсынды.
- ШЫҰ елдерінің өзара тауар айналымы 1 триллион долларға жақындады, деді Тоқаев.
- Қазақстан Қытайдың ШЫҰ Даму банкін құру бастамасын қолдайды, ресурстарды инфрақұрылымдық, технологиялық және өнеркәсіптік жобаларға бағыттайды.
- Тоқаев қолданыстағы шекара маңындағы ынтымақтастық орталықтары негізінде ШЫҰ трансшекаралық сауда аймақтарын іске қосуды ұсынды.
- Қырғызстан президенті Садыр Жапаров қауіп-қатерлер мен қауіпсіздік сын-қатерлеріне қарсы тұру үшін Әмбебап орталықты тезірек іске қосуды талап етті.
Саммиттегі сөз
Тоқаев Қырғызстан президенті Садыр Жапаровқа және қырғыз халқына қонақжайлылығы мен саммитті ұйымдастырғаны үшін алғыс айтты. Ол кездесудің Қырғызстан мен Өзбекстанның тәуелсіздігінің 35 жылдығын мерекелеумен тұспа-тұс келгенін атап өтті. Тоқаев ШЫҰ «Шанхай бестігінен» Еуразияның едәуір бөлігін және адамзаттың жартысына жуығын қамтитын ірі халықаралық ұйымға айналғанын мәлімдеді. Ол ШЫҰ араласпау, егемендікті құрметтеу, өзара сенім, ашықтық және ынтымақтастық қағидаттарын жүзеге асыратынын атап өтті. Тоқаев ұйым құрылғаннан бері әлем айтарлықтай өзгергенін ескертті: бытыраңқылық пен геосаяси бәсекелестік бірлік пен ынтымақтастықтан басым.
Экономикалық ұсыныстар
Тоқаев ШЫҰ аясында сауда-экономикалық және инвестициялық әріптестікті кеңейтудің стратегиялық маңыздылығын атап өтті. Ол ШЫҰ елдерінің өзара тауар айналымы 1 триллион долларға жақындағанын атап өтті. Тоқаев мүше мемлекеттер барлық қатысушыларды күтпей-ақ жетілген жобаларды жүзеге асыра алуы үшін пилоттық жоба ретінде өнеркәсіптік консорциумдарды енгізуді ұсынды. Ол оңтайландырылған сауда әдістерін, цифрлық рәсімдерді және заманауи есеп айырысу тетіктерін сынақтан өткізу үшін қолданыстағы шекара маңындағы ынтымақтастық орталықтары негізінде ШЫҰ трансшекаралық сауда аймақтарын іске қосуды ұсынды. Тоқаев Қазақстан Қытайдың ШЫҰ Даму банкін құру бастамасын қолдайтынын, оның ресурстары ең алдымен инфрақұрылымдық, технологиялық және өнеркәсіптік жобаларға бағытталатынын мәлімдеді.
Қырғызстан бастамалары
Қырғызстан президенті Садыр Жапаров ШЫҰ-ны блоктық ойлау мен текетірестен ада, тең құқылы әріптестік кеңістігі ретінде нығайтуды ұсынды. Ол қауіп-қатерлер мен қауіпсіздік сын-қатерлеріне қарсы тұру үшін Әмбебап орталықты тезірек іске қосуды талап етіп, Бішкекте Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес жөніндегі халықаралық орталықтың жұмысын бастау үшін барлық қажетті жағдайлар жасалғанын атап өтті. Жапаров ШЫҰ Даму банкі мәселесін практикалық тұрғыдан шешуге шақырып, мүше мемлекеттерді 2026 жылдың шілдесінде Ыстықкөл облысында ашылған «Тамчы» арнайы қаржы-инвестициялық аймағының мүмкіндіктерін пайдалануға шақырды.
10 дереккөз
Тоқаев Бішкектегі ШЫҰ саммитінде сөз сөйлеп, өнеркәсіптік консорциумдар құруды ұсынды
