Астрономдар Үлкен жарылыстан 1,2 млрд жыл өткен соң галактикада үш аса массивті қара құрдым тапты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Макс Планк қоғамының Жерден тыс физика институтынан Ханна Юблер бастаған халықаралық топ J0148-4214 галактикасында белсенді қоректенетін үш аса массивті қара құрдымды анықтады — бұл алыс Әлемдегі алғашқы осындай трио. Галактика 5,0167 қызыл ығысуда, Үлкен жарылыстан кейін шамамен 1,2 миллиард жыл өткенде орналасқан, ал оның жарығы Жерге 12,5 миллиард жыл бойы жеткен. Astronomy & Astrophysics журналында жарияланған жаңалық ерте Әлемдегі қара құрдымдардың өсуінің қазіргі модельдеріне күмән келтіреді.
Негізгі фактілер
- J0148-4214 галактикасында белсенді қоректенетін үш аса массивті қара құрдым табылды — бұл алыс Әлемдегі алғашқы осындай трио.
- Галактика 5,0167 қызыл ығысуда, Үлкен жарылыстан кейін шамамен 1,2 миллиард жыл өткенде орналасқан, ал оның жарығы Жерге 12,5 миллиард жыл бойы жеткен.
- Екі қара құрдым галактика орталығына жақын, бір-бірінен шамамен 620 жарық жылы қашықтықта, үшіншісі шамамен 5 500 жарық жылында орналасқан.
- Массасы шамамен 600 000 күн массасы болатын ең кішкентай қара құрдым Эддингтон шегінен жылдамырақ қоректенеді.
- Галактиканың толық жұлдыздық массасы шамамен 1,3 миллиард күн массасын құрайды, бұл қара құрдымдарды оның елеулі бөлігі етеді.
Анықтау әдісі
Қара құрдымдар секундына 430-дан 2 920 километрге дейінгі жылдамдықпен қозғалатын газдан туындаған H-alpha сутегі эмиссиялық сызығының кең таралуы арқылы анықталды. Таралу сутегінде байқалады, бірақ оттегінің жарқын сызықтарында емес, олар үлкен қашықтықтағы сирек газдан шығады және ешқашан соншалықты жылдам қозғалмайды. Спектроастрометрия, спектрлік сызық бойындағы жарықтың көрінетін орнының өте кішкентай ығысуларын өлшейтін әдіс, екі орталық нысанды ажырату үшін қолданылды. Webb телескопының NIRSpec құралындағы интегралдық өріс блогы болмаса, үш қара құрдымның тек біреуі ғана байқалар еді, деп атап өтеді Макс Планк қоғамы.
Қара құрдымдардың қасиеттері
Бастапқы қара құрдымның массасы шамамен 80 миллион күн массасын, оның орталық көршісінікі шамамен 600 000 күн массасын, ал алыстағысы шамамен 2 миллион күн массасын құрайды. Зерттеудің екінші авторы Джованни Маццолари галактиканың толық жұлдыздық массасын шамамен 1,3 миллиард күн массасы деп бағалайды. Ең кішкентай қара құрдым Эддингтон шегінен — құлайтын заттың сәулеленуі өз ағынын тежеуі тиіс нүктеден — жылдамырақ қоректенеді. Эддингтон шегінен асып кету қара құрдымдардың өсуінің стандартты теориясы бұл жағдайда жұмысын тоқтататынын білдіреді.
Ерте Әлем үшін маңызы
Ғарыштық тарихтың осындай ерте кезеңінде алып қара құрдымдардың пайда болуы ондаған жылдар бойы қиын мәселе болып келді, өйткені біртіндеп аккреция жұлдыздық ұрықтардан өсу үшін тым баяу. Қара құрдымдардың соқтығысуы жылдам өсуге қысқа жол ұсынады, ал бір галактикада үшеуінің болуы бұл сценарийді қолдайды.