Қазақстан банктері 18 тамыздан бастап қарыз алушылардың кірісін тексеруді күшейтті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2026 жылғы 18 тамыздан бастап Қазақстан банктері қарыз алушылардың кірісін тексерудің жаңа ережелерін қолдана бастады. Ұлттық банктің 2026 жылғы 31 шілдедегі №92 қаулысы кредиторларды қарыз алушының өз шоттары арасындағы аударымдарды кіріс есебінен шығаруға және кредиттік карта лимиттерін қоса алғанда, барлық қарыздарды есепке алуға міндеттейді. Өзгерістер тұтынушылық кредит беру кезінде қарыз жүктемесі мен кіріс тұрақтылығын бағалауды қатаңдатады.
Негізгі фактілер
- Жаңа ережелер Қазақстан Ұлттық банкінің 2026 жылғы 31 шілдедегі №92 қаулысы негізінде 2026 жылғы 18 тамызда күшіне енді.
- Банктер жалақыны жасанды түрде көтеруді болдырмау үшін қарыз алушының өз шоттары арасындағы аударымдарды кіріс есебінен шығаруға міндетті.
- Орташа айлық кіріс қатарынан алты ай бойы есептеледі, бұл ретте түсімдер осы айлардың кемінде екеуінде алынуы тиіс.
- Қарыз жүктемесі коэффициентінің шекті мәні 0,5 болып қалады — кредиттер бойынша ай сайынғы төлемдер орташа айлық кірістің 50%-ынан аспауы керек.
- Кредиттік карта лимиттері, микрокредиттер және кредиттік желілер дәстүрлі кредиттермен қатар қарыз жүктемесін есептеуге қосылады.
Кірісті тексеру ережелері
Қазақстан Ұлттық банкінің №92 қаулысы Әділет министрлігінде 3 тамызда тіркеліп, 2026 жылғы 7 тамызда ресми түрде жарияланды. Банк кірістің бір көзді бірнеше рет есепке алу арқылы жасанды түрде көтерілмегенін тексеруі керек. Қарыз алушының өз карталары, шоттары немесе депозиттері арасындағы аударымдар есептеу мақсатында оның кірісін арттыра алмайды. Қарыз алушының өз шоттары арасында жылжытылып, кейін қайтарылған қарыз қаражаты да жоғары жалақы көрінісін жасамауы тиіс.
Қарыз жүктемесін есептеу
Қарыз жүктемесі коэффициентінің шекті мәні 0,5 болып қалады — барлық кредиттік міндеттемелер бойынша ай сайынғы төлемдер орташа айлық кірістің 50%-ынан аспауы керек. Банк кредиттер бойынша ай сайынғы төлемдерді кредитке өтініш бергенге дейінгі алты ай ішінде есептелген орташа айлық кіріспен салыстырады. Төрт шағын бөліп төлеуі бар қарыз алушы банк үшін төлемдердің жалпы көлеміне байланысты бір ірі кредиті бар клиентке қарағанда тәуекелі төмен болып көрінуі мүмкін. Кредиттік карта лимиттері, микрокредиттер және кредиттік желілер қарыз жүктемесін есептеуге қосылады, ақпарат кредиттік бюролар арқылы сұралады.
1 дереккөз
Қазақстан банктері 18 тамыздан бастап қарыз алушылардың кірісін тексеруді күшейтті
