Ұлттық банк қарыз жүктемесі мен автокредит ережелерін өзгертті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ұлттық банк басқармасы 31 шілдеде қарыз жүктемесін және қарыз алушылардың төлем қабілетін есептеу қағидаларына өзгерістер енгізуді көздейтін қаулы бекітті. Құжат әлі заңды күшіне енген жоқ. Түзетулер автокредиттерді ҚЖК талаптарынан 2026 жылдың соңына дейін босатуды ұзартады, құмар ойындарға қатысушылар үшін талаптарды қатайтады және төлем қабілетін жасанды арттырудың алдын алу үшін кірістерді тексеруді күшейтеді.
Автокредиттер бойынша жеңілдіктер
Ұлттық банк бірқатар автокредиттер үшін қарыз жүктемесі коэффициенті (ҚЖК) талаптарын қолданбауды 2026 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартты. Босату Қазақстанда алғаш рет тіркелетін жаңа автомобильдерге, сондай-ақ жүрісі бар автомобильдерге бастапқы жарна талаптары сақталған жағдайда қолданылады — жүрісі бар көліктер үшін құнының кемінде 50%, үш жасқа дейінгі көліктер үшін кемінде 30%. Қазіргі уақытта ҚЖК шекті мәні 0,5-ті құрайды, яғни барлық кредиттер бойынша ай сайынғы төлемдер қарыз алушының орташа айлық табысының жартысынан аспауы тиіс.
Қарыз жүктемесін бағалаудың күшейтілуі
Қаулы құмар ойын бизнесіне белсенді қатысатын қарыз алушылар үшін өлшемшарттарды нақтылайды: соңғы алты айда құмар ойындар ұйымдастырушыларына 300 мың теңгеден асатын сомаға кемінде алты төлем жасаған тұлғалар. Мұндай қарыз алушылар мен атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін банктер тек ресми расталған кірісті есепке ала алады. Қарыздың кіріске қатынасын (ҚКК) есептеудің үш кезеңдік тәртібі енгізіледі: алдымен төлем қабілетін бағалау, содан кейін нақты кредит түрі бойынша (тұтынушылық, ипотека, автокредит) есептеу, соңында — барлық қарыз бойынша. Кірістерді растау кезінде банктер деректерді қайталану мен клиент шоттары арасындағы аударымдар арқылы жасанды түрде көбейту тұрғысынан тексеруге міндетті; орташа айлық кірісті есептеу үшін соңғы алты айдың кемінде екі айында алынған табыс түрлері ғана ескеріледі, салық есептілігімен расталған кірістер бұған жатпайды. Кредит картасы бойынша ай сайынғы төлем пайдаланылған лимиттің 10% мөлшерінде белгіленген.
Бұдан әрі
Қаулы күшіне енуі үшін Әділет министрлігінде тіркелуден өтуі тиіс. Коммерциялық банктердің андеррайтинг жүйелерін ҚКК есептеудің жаңа үш кезеңдік әдістемесіне қаншалықты жылдам бейімдейтіні әзірге белгісіз.
1 дереккөз
Ұлттық банк қарыз жүктемесі мен автокредит ережелерін өзгертті
