1991 жылы Семей полигонының жабылуы Қазақстанның ядролық қарусыздану дипломатиясының негізі болды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан 1991 жылғы 29 тамыздағы жарлықпен Семей ядролық полигонын жапты, онда 1949–1989 жылдары 456 ядролық жарылыс жасалған еді. Бұл шешім елдің сыртқы саясатының негізіне айналып, әлемдегі төртінші ірі ядролық арсеналдан бас тартуға және Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шартты ратификациялауға алып келді. Бүгінде Қазақстан ЯСЖТШ бес мониторинг станциясын және МАГАТЭ-нің төмен байытылған уран банкін Өскеменде орналастырады.
Негізгі фактілер
- 1949–1989 жылдары Семей полигонында 456 ядролық жарылыс жасалды.
- Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін әлемдегі төртінші ірі ядролық арсеналдан бас тартты.
- 2009 жылы Қазақстан 29 тамызды БҰҰ-ның Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл халықаралық күні етіп белгілеуді ұсынды және Бас Ассамблея бұл бастаманы бірауыздан қабылдады.
- Қазақстан аумағындағы бес станция ЯСЖТШ Халықаралық мониторинг жүйесіне кіреді.
- Қазақстан МАГАТЭ-нің төмен байытылған уран банкін Өскемендегі Үлбі металлургиялық зауытында орналастырады.
Жабу туралы шешім
1991 жылғы 29 тамызда Қазақстан жарлықпен Семей ядролық полигонын біржола жапты. Жабу Кеңес Одағы әлі өмір сүріп тұрған кезде жүзеге асты, ал Қазақстанның өз болашағы белгісіз еді. 1989 жылы құрылған және ақын Олжас Сүлейменов басқарған «Невада—Семей» қозғалысы жабуға саяси серпін беруге көмектесті.
Таратпау мұрасы
Қазақстан Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа ядролық қаруы жоқ мемлекет ретінде қосылды. Ел Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шартты ратификациялады және Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақты құруға көмектесті. Қазақстан жаһандық таратпау режимін нығайту үшін халықаралық әріптестермен ынтымақтастық жасады.
Халықаралық тетіктер
Қазақстан 2009 жылы 29 тамызды БҰҰ-ның Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл халықаралық күні етіп белгілеуді ұсынды және Бас Ассамблея бұл бастаманы бірауыздан қабылдады. Қазақстан аумағындағы бес станция ЯСЖТШ жаһандық верификация режиміне нақты уақыт режимінде деректер береді. Қазақстан МАГАТЭ-нің төмен байытылған уран банкін Өскемендегі Үлбі металлургиялық зауытында орналастырады. Кирибатимен бірлесіп, Қазақстан Ядролық қаруға тыйым салу туралы шарт аясында зардап шеккендерге көмек көрсету және қоршаған ортаны қалпына келтіру жөніндегі күш-жігерді басқарды.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы