Қытайдың «Чжужун» марс жүргізушісі Марста көмілген жағажай шөгінділерін тапты, ежелгі солтүстік мұхитты растайды

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қытайдың «Чжужун» марс жүргізушісі Марстың Утопия жазығында көмілген жағажай шөгінділеріне сәйкес келетін жер асты құрылымдарын анықтады, деп хабарлайды 2025 жылғы зерттеу. Бұл деректер Эолида Дорсадағы өзен жүйелерін зерттеген жеке жұмыспен қатар ежелгі солтүстік мұхиттың тәуелсіз дәлелі болып табылады. Екі зерттеу де болжамды жағалау сызықтарына қатысты ұзақ уақытқа созылған белгісіздіктерге қарамастан, жоғалған мұхит гипотезасын күшейтеді.
Негізгі фактілер
- «Чжужун» 2021 жылғы 15 мамырда Утопия жазығының оңтүстік бөлігіне қонды және 2022 жылғы мамырда ұйқы режиміне өткенге дейін 1921 метр жүрді.
- Марс жүргізушісі радарының төмен жиілікті арнасы 15–95 мегагерц диапазонында жұмыс істейді және Марс бетінің астындағы терең қабаттарды зондтай алады.
- 2025 жылғы жеке зерттеу Эолида Дорсадағы ежелгі өзендерді зерттеп, үлкен тұйық су айдынына құйылуға сәйкес келетін белгілерді анықтады.
- Марстың болжамды жағалау сызықтары биіктігі бойынша айтарлықтай ерекшеленеді, бұл солтүстік мұхит гипотезасы төңірегіндегі дауларды қолдайды.
Утопия жазығы астындағы радар деректері
Марс жүргізушісінің енетін RoPeR радары жоғарғы қабаттарды егжей-тегжейлі зерттеу үшін жоғары жиілікті арнаны және терең зондтау үшін төмен жиілікті арнаны пайдаланды. Төмен жиілікті арна жағажай астында күтілетін архитектураға сәйкес келетін жер асты құрылымдарын анықтады. Бұл құрылымдар Марстың кең солтүстік ойпаттарына кіретін Утопия жазығының оңтүстік бөлігінде табылды. Зерттеу суды тікелей тіркемеді және шөгінділердің басқа жағалау түзілімдерімен бір уақытта қалыптасқанын дәлелдемеді.
Өзен жүйелерінің тәуелсіз талдауы
2025 жылғы екінші зерттеу жақсы сақталған флювиалды пішіндері бар аймақ — Эолида Дорсадағы ежелгі өзен жүйелеріне назар аударды. Ғалымдар жоғарғы ағыстағы өзендердің сипаттамалары үлкен тұйық су айдынына құйылуға сәйкес келетінін анықтады. Екі зерттеу жағалау жүйесінің әртүрлі бөліктерін зерттеу үшін бір-бірінен алыс нүктелерде әртүрлі аспаптарды пайдаланды. Зерттеулердің ешқайсысы мұхиттың жаһандық сипатын дәлелдемейді, бірақ бірге олар жоғалған мұхит гипотезасын жоққа шығаруды қиындатады.
Жағалау сызығы туралы даулар
Марстың солтүстік ойпаттары қатты кратерленген оңтүстік таулы аймақтардан бірнеше километр төмен жатыр және планетаның орасан зор бөлігін алып жатыр. Орбиталық суреттер болжамды жағалау сызықтарын, шөгінді конустарын және кең Vastitas Borealis формациясын анықтады. Болжамды жағалау сызығы сегменттері үлкен түсіндірілмеген биіктік ауытқуларын көрсетеді, бұл мұхит гипотезасы төңірегіндегі дауларды қолдайды. Жел, метеорит соққылары және кейінгі эрозия жағажайды кәдімгі беткейден ажырататын төмен рельефті пішіндерді өшіруі мүмкін.