Солтүстік Арал көлемі 2026 жылы 23,5 млрд текше метрге жетті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстандағы Солтүстік Арал теңізінің көлемі 2026 жылдың шілдесіне қарай шамамен 23,5 млрд текше метрге жетті, бұл 2022 жылдың соңындағы 18,9 млрд-тан өскенін көрсетеді. Қалпына келтіру Көкарал бөгеті мен Сырдарияны басқарумен байланысты, теңізді одан әрі кеңейту үшін екінші кезең жоспарланған. Үкімет қалпына келтіруді президент Тоқаевтың «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасына енгізуде.
Негізгі фактілер
- Солтүстік Арал көлемі 2022 жылдың соңындағы 18,9 млрд текше метрден 2025 жылдың соңына қарай 23 млрд-қа дейін өсті.
- 2026 жылдың шілдесінде Су ресурстары министрлігі көлемнің шамамен 23,5 млрд текше метр екенін хабарлады.
- Ұсынылған екінші кезең теңіз көлемін шамамен 34 млрд текше метрге дейін ұлғайтуды және аумағын шамамен 3900 шаршы шақырымға дейін кеңейтуді көздейді.
- Анықталған заңсыз қоқыс үйінділерінің саны 2018 жылғы шамамен 8600-ден 2026 жылы 2600-ге дейін азайды.
- Сұрыпталатын немесе қайта өңделетін коммуналдық қалдықтардың үлесі 2024 жылғы 25,8%-дан 2025 жылы 30,6%-ға дейін өсті.
Солтүстік Аралды қалпына келтіру
Қалпына келтіру 2005 жылы аяқталған Көкарал бөгеті мен Сырдарияны басқарумен байланысты. Бірінші кезең су деңгейін көтеріп, тұздылықты төмендетіп, балық шаруашылығын қалпына келтіруге көмектесті. Қазақстанның Су ресурстары министрлігі мен Дүниежүзілік банк қалпына келтіру бағдарламасының екінші кезеңінің жоспарларын әзірледі. Ұсынылған жоба Көкарал бөгетін қайта құруды қарастырады. Сипатталған қалпына келтіру Қазақстандағы Солтүстік Аралмен шектелген, ал Оңтүстік Арал қатты сарқылған күйінде қалып отыр.
«Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы
22 тамыздағы үкіметтік шолу Солтүстік Аралды қалдықтарды басқару, орманды қалпына келтіру және экологиялық білім берумен қатар «Таза Қазақстан» бағдарламасына енгізеді. Тоқаев 2024 жылдың сәуірінде жалпыұлттық тазалық науқаны ретінде бастаған бастама кеңірек экологиялық бағдарламаның негізі ретінде жиі қолданылуда. Спутниктік мониторинг eGov Mobile және TazaQazBot арқылы жария хабарламалармен біріктіріледі. Жария хабарламалар 2024 жылдан бері осы екі қызмет арқылы өңделеді. Жергілікті билікке қоғамдық аумақтарды тазалау жауапкершілігі жүктелді, ал заңсыз қалдық тастау үшін айыппұлдар қатаңдатылды.
Қалдық инфрақұрылымының тапшылығы
2024 жылдың соңында елдегі коммуналдық қалдық полигондарының тек 20,4%-ында қажетті құжаттама болды. Астана мен Жезқазғандағы ірі полигондар толып немесе асып кеткен. 2023 жылғы жоспар 100 жаңа полигонды қарастырды, бірақ 2025 жылғы желтоқсандағы үкіметтік жаңарту тек сегізінің іске қосылғанын хабарлады.
1 дереккөз
Солтүстік Арал көлемі 2026 жылы 23,5 млрд текше метрге жетті
