Йель университетінің зерттеуі: экстремалды ауа райы Солтүстік Америкадағы 500 құс түрінің ареалын тарылтты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Йель университеті жетекшілік еткен және Global Change Biology журналында жарияланған зерттеу экстремалды ауа райы құбылыстары Солтүстік Америкадағы 500-ден астам құс түрінің таралу аймағын шектейтінін көрсетті. Температура мен құрғақшылық экстремумдарын ескермейтін модельдер қысқы ареалдарды орта есеппен 10%-ға, жазғы ареалдарды 6%-ға асыра бағалайды, әсіресе Ұлы жазықтар мен АҚШ-тың оңтүстік-батысында. Ең үлкен алшақтық қыста байқалады, бұл кезде Солтүстік Америкада ауа райы ең құбылмалы.
Зерттеу моделінің құрылымы
Йель университетінің экология және эволюциялық биология департаментінен Джереми Коэн бастаған топ спутниктік және жерүсті деректерін eBird базасындағы азаматтық ғалымдардың бақылауларымен 500-ден астам құс түрі үшін біріктірді. Зерттеушілер температура мен құрғақшылық экстремумдарын қамтитын түрлердің таралу модельдерін құрып, оларды тек орташа немесе маусымдық ауа райы жағдайларын ескеретін модельдермен салыстырды. Экстремалды ауа райы енгізілген модельдер дәлірек болып, ареалдарды айтарлықтай кішірек көрсетті. Коэн Йель биоалуантүрлілік және жаһандық өзгерістер орталығындағы тең автор Уолтер Йетцпен бірге бұл зерттеуді құбылмалы және экстремалды ауа райының құс биоалуантүрлілігіне әсерін талдаған алғашқы континенталдық жұмыс деп атады.
Аймақтар бойынша алшақтықтар
Асыра бағалау Ұлы жазықтар мен АҚШ-тың оңтүстік-батысында ең айқын байқалды, онда экстремалды ауа райын алып тастағанда түрлердің ареалдары мен жалпы түр саны айтарлықтай артық бағаланды. Экстремалды құбылыстарсыз модельдер бойынша қысқы ареалдар нақтыдан орта есеппен 10%-ға, жазғы ареалдар 6%-ға үлкен болды. Жекелеген түрлер үшін алшақтық одан да айқын: АҚШ-тың оңтүстік-батысында ұя салатын оранж иволганың болжанған ареалы бақыланғаннан шамамен 30%-ға артық шықты. Коэн ең үлкен айырмашылықтарды Солтүстік Америкада қыста ауа райының жоғары құбылмалылығымен байланыстырды.
Биоалуантүрлілікті бағалау
Нәтижелер қолданыстағы ареал карталарын пайдаланғанда Солтүстік Америка құстарының биоалуантүрлілігі туралы бағалар асыра көрсетілуі мүмкін екенін меңзейді. Global Change Biology журналында жарияланған зерттеу Ұлы жазықтар мен АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы жалпы түр санының айтарлықтай артық бағаланатынын көрсетеді. Оранж иволга мысалы бір түрдің модельденген ареалы бақыланғаннан шамамен үштен бірге асып кетуі мүмкін екенін көрсетеді. Бұл алшақтықтар түрлердің таралу деректеріне сүйенетін табиғат қорғау жоспарлауы үшін маңызды.
Бұдан әрі
Әрі қарайғы зерттеулер экстремалды ауа райын ескеру Солтүстік Америкадан тыс аймақтардағы түрлердің таралу модельдерін жақсартатынын көрсетуі мүмкін. Табиғат қорғау ведомстволары температура мен құрғақшылық экстремумдарын ескермейтін қолданыстағы ареал карталарын жаңарта ма, әзірге белгісіз.
1 дереккөз
Йель университетінің зерттеуі: экстремалды ауа райы Солтүстік Америкадағы 500 құс түрінің ареалын тарылтты
