Қытайдың зымыран сынағы Тынық мұхитта милитаризацияға қатысты алауыздықты тереңдетеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қытайдың Тынық мұхитта 2024 жылдың қыркүйегінен бері алғаш рет баллистикалық зымыран сынауы Тынық мұхит көшбасшыларының «Бейбіт мұхиты» декларациясын жүзеге асыру амбицияларының шектеулі екенін көрсетті. Өткен аптада Тынық мұхит аралдарының сыртқы істер министрлері жекелеген көшбасшылардың алаңдаушылығына қарамастан, шілде айындағы ұшыруға ұжымдық айыптауды келісе алмады. Сынақ Фиджидің Аустралиямен тарихындағы алғашқы қорғаныс келісіміне қол қойғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң өтті.
Зымыран сынағы
Шілде айында Қытай Тынық мұхитқа ядролық оқтұмсық жеткізе алатын баллистикалық зымыран ұшырды, бұл 2024 жылдың қыркүйегінен бергі алғашқы белгілі сынақ болды. Ұшыру Фиджи мен Аустралия арасындағы қорғаныс пактісіне — Фиджидің алғашқы әскери одағына — қол қойылғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң жүзеге асты. ҚХР Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Мао Нин сынақ «қауіпсіз» өткенін мәлімдеп, оны «шамадан тыс түсіндірмеуге» шақырды. Папуа-Жаңа Гвинеяның сыртқы істер министрі Джастин Ткатченко ұшыруды «мүлдем орынсыз» деп атап, Reuters агенттігіне Пекин алдын ала ескерту бергенін, бірақ құлау орны туралы мәлімет бермегенін айтты.
Аймақтың милитаризациялануы
Зымыран ұшыру Тынық мұхиттағы әскери белсенділіктің артуымен ерекшеленген жылдың шарықтау шегі болды, оның ішінде Қытай әскери-теңіз күштерінің орналастырылуы мен Тасман теңізіндегі атыс жаттығулары, сондай-ақ АҚШ пен одақтастарының Гуам мен Гавай аралдары маңындағы оқу-жаттығулары орын алды. АҚШ Гавай, Гуам және Маршалл аралдарында елеулі әскери қатысуын сақтауда, ал AUKUS — Аустралия, Ұлыбритания және АҚШ арасындағы серіктестік — интеграцияның тағы бір деңгейін қосады. Тувалу СІМ тұрақты хатшысы Пасуна Туага зымыран сынағынан ғана емес, сонымен қатар AUKUS-ты қоса алғанда, кеңірек қауіпсіздік тетіктерінен алаңдаушылық білдіріп, олардың милитаризацияға ықпал ететінін айтты.
«Бейбіт мұхиты» тұжырымдамасы
2025 жылдың қыркүйегінде Тынық мұхит көшбасшылары «Бейбіт мұхиты» декларациясын мақұлдап, аймақты ұлы державалардың бәсекелестігінен қорғауға және халықаралық бейбітшілікті нығайтуға міндеттеме алды. Алайда, шілде айындағы сынақ терең алауыздықты әшкере етті: бір айдан астам уақыт өтсе де, сыртқы істер министрлері ұжымдық жауапты келісе алмады. Бұл оқиға ұлы державалар бәсекелестігінің декларация уәделеріне нұқсан келтіретінін көрсетеді, жекелеген елдер алаңдаушылықты жария және жасырын түрде білдірсе де, бірыңғай ұстаным қалыптастыра алмады.
Бұдан әрі
Келесі айда Тынық мұхит көшбасшыларының кездесуі жоспарланған, онда қауіпсіздік пен аймақтық бірлік мәселелері басым болады. АҚШ пен Қытай арасындағы Тынық мұхит аймағындағы қарулану жарысы жеделдей түскен сайын, «Бейбіт мұхиты» тұжырымдамасының төтеп бере алатыны белгісіз.
1 дереккөз
Қытайдың зымыран сынағы Тынық мұхитта милитаризацияға қатысты алауыздықты тереңдетеді
