Ирак пен Түркия арасындағы уақытша мұнай келісімі Ормуз блокадасын әлсіретеді, бірақ сенім нәзік
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ирак пен Түркия 1 тамызда уақытша мұнай транзиті туралы келісімге қол қойды, бұл Ирак-Түркия мұнай құбыры арқылы тәулігіне 750 000 баррельге дейін экспорттауға мүмкіндік береді; Бағдад толып кеткен қоймалар мен тоқтатылған ұңғымалармен бетпе-бет келді. 3 тамызда Жейханда Valpiave танкері 600 000 баррельден астам мұнай тиеді. Алайда, келісім 2,5 жылдық жеткізу үзілісі мен Халықаралық сауда палатасы (ICC) 1,5 млрд долларлық төрелігінен кейін жасалды, бұл сақталып отырған сенімсіздікті көрсетеді.
Уақытша келісім
Түркия мемлекеттік BOTAS, ирак SOMO және NOC қол қойған келісім тәулігіне 750 000 баррель транзит мақсатын белгілейді — қазіргі 170 000–200 000-мен салыстырғанда айтарлықтай өсім, бірақ құбырдың 1,5 млн баррельдік қуатының жартысы ғана. МТП дәлізінің екі тармағы 1973 жылғы Келісім шеңберінде бірыңғай механизм ретінде қарастырылады. Мәміле мерзімі бір жылдан кейін, 2027 жылдың 1 тамызында аяқталады.
Экспортты қайта бағдарлау және нарықтық салдар
Ормуз бұғазы блокадаланған жағдайда, Түркия арқылы өтетін бағыт Иракқа теңіз тар жолдарын айналып өтіп, еуропалық және американдық сатып алушыларға шығуға мүмкіндік береді. Орта күкіртті Kirkuk қоспасы Қара теңіз бен Ресейден келетін жеткізілімдерді алмастыра алады. Жейхандағы алғашқы тиеулер Батыстағы жоғары сұранысты растайды, ал Ирак бюджетінің 90%-дан астамы әлі де мұнай кірістеріне тәуелді.
Сенімсіздік тарихы
МТП жеткізілімдері 2023 жылдың наурызынан 2025 жылдың қыркүйегіне дейін ICC Түркияны рұқсатсыз экспорт үшін Иракқа 1,5 млрд доллар төлеуге міндеттеген төрелік шешімнен кейін тоқтатылды. Жаңа келісім егемендік пен кірісті бөлу туралы терең дауларды шешпейді. Сарапшылар Ирактың бір жылдық мерзімде, бірнеше рет қақтығысқан көршіге қатты тәуелділігі құрылымдық тәуекел тудыратынын атап өтті.
Бұдан әрі
Бір жылдық келісім уақытша жеңілдік береді, бірақ оны ұзарту ескірген құқықтық және саяси қайшылықтарды шешуге байланысты. 2027 жылдан кейін Анкараның сенімді қолжетімділікті сақтайтыны белгісіз болып отыр, бұл Ирак экспортының қалпына келуін нәзік етеді.
1 дереккөз
Ирак пен Түркия арасындағы уақытша мұнай келісімі Ормуз блокадасын әлсіретеді, бірақ сенім нәзік
