Ауғанстандағы Кош-Тепа каналы төменгі ағыс елдерінің су қауіпсіздігіне қауіп төндіреді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ауғанстандағы Кош-Тепа каналы 550 000 гектар жаңа ауылшаруашылық жерлерін суаруға арналып, Амудария суы үшін бәсекелестікті күшейтеді, бұл Өзбекстан мен Түрікменстанда алаңдаушылық тудыруда. Ауған шенеуніктері ұзындығы 290 км канал мұздықтардан еріген судың молдығына байланысты өзен деңгейіне айтарлықтай әсер етпейтінін алға тартады. Алайда аймақтық сарапшылар канал толық қуатына шыққанда, Арал теңізі бассейнінің ауыл шаруашылығы үшін өмірлік маңызды су ресурстарына салмақ түсіруі мүмкін деп ескертеді.
Жобаның ауқымы мен бастаулары
Кош-Тепа каналы — Амудариядан Ауғанстанның солтүстік провинцияларына су бұратын ұзындығы 290 шақырымдық ирригациялық артерия. Ені 125 метр, тереңдігі 8 метр болатын бұл канал ұзындығы 500 шақырымнан асатын тарату арналарын қоректендіріп, 550 000 гектар жаңа жерді суаруға арналған. Құны 680 миллионнан 2 миллиард долларға дейін бағаланады. Бұл идея 1970 жылдары пайда болып, 2018 жылы Ауғанстан үкіметі USAID қаржыландырған техникалық-экономикалық негіздеме үшін американдық AECOM компаниясымен келісімшарт жасасқан кезде жаңғырды. 2021 жылы тәліптер билікке келген кезде құжаттама негізінен дайын болды, бұл жаңа басшылыққа құрылысты бастауға мүмкіндік берді.
Төменгі ағыс елдерінің су қауіпсіздігі
Ауғанстанның төменгі ағыстағы Өзбекстан және Түрікменстанмен су бөлісу туралы ресми келісімі жоқ, ал Амудария суын бөлу ескірген кеңестік құрылымдармен реттеледі. Жоба жетекшісі Саид Забиулла Мири мұздықтардың мол еруіне байланысты канал өзен деңгейіне айтарлықтай әсер етпейтінін мәлімдейді. Алайда тәуелсіз гидрологтар толық қуатында канал Амударияның орташа ағынының 25%-на дейін алуы мүмкін екенін есептеді. Ауғанстанның бұрынғы төтенше жағдайлар министрі Наджиб Ага Фахим бұл жоба тәліптерге дейін басталғанын және елдің азық-түлік импортына тәуелділігін азайтуға деген ұзақ уақыттан бергі ұмтылысты көрсететінін атап өтті. Төменгі ағыс елдері канал Арал теңізі бассейніндегі су тапшылығын ушықтыруы мүмкін деп қауіптенеді, онда аграрлық экономикалар өзенге өте тәуелді.
Бұдан әрі
Каналдың екінші кезеңі 2028 жылға дейін аяқталады деп жоспарлануда, содан кейін толық суару қуатына шығуы күтілуде. Ауғанстан мен төменгі ағыс елдері Кош-Тепа жобасы ең жоғары су алу деңгейіне жеткенге дейін суды заманауи бөлісу туралы келісе алатыны әзірге белгісіз.
1 дереккөз
Ауғанстандағы Кош-Тепа каналы төменгі ағыс елдерінің су қауіпсіздігіне қауіп төндіреді
