Lancet комиссиясы деменция жағдайларының жартысына жуығын тудыратын 14 факторды анықтады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2024 жылғы Lancet комиссиясы деменцияның алдын алу бойынша жаһандық деменция жағдайларының 45%-ына жауапты 14 өзгертуге болатын қауіп факторын анықтады. 2020 жылғы деректерді жаңартқан есеп орта жастағы жоғары LDL холестерин мен қарттықтағы емделмеген көру проблемаларын қосып, алдын алуға болатын үлесті 40%-дан арттырды. Дегенмен, жаңа факторларға қарамастан, деменция ауыртпалығының едәуір бөлігі әлі де генетика мен жасқа байланысты.
14 қауіп факторы
Факторлар сенсорлық, жүрек-қан тамырлары, метаболикалық, өмір салты, психоәлеуметтік және экологиялық санаттарға бөлінеді. Орта жастағы есту қабілетінің төмендеуі мен жоғары LDL холестерин деңгейі әрқайсысы шамамен 7% жағдайды құрайды, бұл ең үлкен жеке үлестер. Емделмеген көру проблемалары 2% қосады, ал білім деңгейінің төмендігі мен әлеуметтік оқшаулану шамамен 5% құрайды. Толық тізімге гипертония, қант диабеті, семіздік, темекі шегу, шамадан тыс алкоголь тұтыну, дене белсенділігінің жеткіліксіздігі, депрессия, бас-ми жарақаттары және ауаның ластануы кіреді.
Алдын алу шаралары
Комиссия төрағасы, Лондон университеттік колледжінен Гилл Ливингстон, әрекет етуге ешқашан ерте не кеш емес екенін атап өтті. Дене белсенділігі, темекіні тастау, орта жастағы танымдық жүктеме және алкогольді шектеу қауіпті азайтып, симптомдардың пайда болуын кешіктіруі мүмкін. Араласулардың көпшілігі есту аппараттары, көзілдірік және холестеринді төмендететін дәрілер сияқты қолданыстағы емдеу әдістеріне негізделген. Есеп деменция жағдайларының едәуір бөлігі сөзсіз емес екенін көрсетеді.
Бұдан әрі
Lancet комиссиясы 2026 жылы деменцияның алдын алу туралы жаңа деректерді бағалау үшін қайта жиналуды жоспарлап отыр. Денсаулық сақтау жүйелері ұсынылған шараларды, әсіресе ауру жүктемесі ең жылдам өсіп жатқан төмен және орта табысты елдерде, кеңінен енгізе ме, жоқ па, әзірге белгісіз.
1 дереккөз
Lancet комиссиясы деменция жағдайларының жартысына жуығын тудыратын 14 факторды анықтады
