518 миллион жылдық тасқа айналған қазба өрмекші азуларының шығу тегін ашады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ғалымдар Қытайдағы Чэнцзян орнынан 518 миллион жылдық тасқа айналған қазбадан өрмекші азуларына айналған құрылымдардың ең ерте дәлелін тапты. Nature журналында жарияланған зерттеу нәтижелері өрмекшілер мен шаяндардың негізгі қосымшалары – хелицерлердің шығу тегін Urokodia деп аталатын шағын теңіз жәндігінен бастау алатынын көрсетеді.
Қазбаның табылуы
Urokodia тасқа айналған қазбасы Қытайдың оңтүстігіндегі Юньнань провинциясындағы Чэнцзян орнынан табылды – бұл жер кембрий кезеңінің ерекше жақсы сақталған қазбаларымен танымал. Бұл жәндік 518 миллион жыл бұрын өмір сүрген және ұзындығы небәрі 2–3 сантиметр болған. Оның сабақшалардағы үлкен көздері, сегменттелген қаңқасы және тар денесіне бекітілген буынды аяқ-қолдары болған, бұл оны қазіргі өрмекшілерге мүлдем ұқсамайтын етеді. Зерттеу Чэнцзян орны ашылған күннің 42 жылдығына орай жарияланды.
Өрмекшілермен эволюциялық байланысы
Өрмекшілер хелицерлілер тобына жатады, оған сипатталған 100 000-нан астам түр кіреді, соның ішінде шаяндар мен кенелер, оларға буынды аяқ-қолдар мен қатты сыртқы қаңқа тән. Олардың айрықша белгісі – хелицер деп аталатын жұп мамандандырылған қосымшалар, олар қысқыш немесе азу ретінде әрекет ете алады. Urokodia қазбасында көздерінің артында орналасқан екі қысқыш тәрізді қосымша сақталған, бұл хелицерлердің ерте түрін білдіреді. Бұл ежелгі теңіз жануарын кейіннен қазіргі өрмекшілердің улы азуларын пайда болған эволюциялық тармақпен байланыстырады.
Сақталған жұмсақ тіндер мен рентгендік талдау
Юньнань университеті мен Лестер университетінің зерттеушілері тасқа айналған қазбаны зерттеу үшін рентгендік технологияны қолданып, жануардың жұмсақ анатомиясының көп бөлігі жүздеген миллион жыл бойы мумияланған күйде сақталғанын көрсетті. Сканерлеу хелицерлерге ұқсас құрылымдарды, сондай-ақ аяқтарындағы түзілімдерді анықтады, олар су астында тыныс алуға мүмкіндік беретін кітап тәрізді желбезектер қызметін атқарған болуы мүмкін. Мұндай ерекше сақталу ерте кембрий буынаяқтыларының анатомиясына сирек кездесетін үңілуге мүмкіндік береді.
Бұдан әрі
Зерттеу тобы басқа да ерте кембрий кезеңінің тасқа айналған қазбаларын ұқсас қосымша құрылымдарға зерттеуді жоспарлап отыр. Дегенмен, Urokodia-ның қарапайым қысқыштарынан өрмекшілердің улы азуларына дейінгі нақты эволюциялық жол әлі күнге дейін белгісіз болып қала береді.
1 дереккөз
518 миллион жылдық тасқа айналған қазба өрмекші азуларының шығу тегін ашады
