Ғарыштағы ұзақ ұшулар сүйектерге, жүрекке және көзге тұрақты зақым келтіреді — егіздерді зерттеу көрсетті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Микрогравитация жағдайында ұзақ болу сүйек тығыздығының айына 1–1,5%-ға төмендеуіне, бұлшықеттердің атрофиясына және көру үшін қауіпті бассүйек ішілік қысым өзгерістеріне әкеледі, деп хабарлайды НАСА-ның егіздерді зерттеуі мен басқа да жұмыстар. Көру нервінің жалпаюын қоса алғанда, осы өзгерістердің кейбірі Жерге оралғаннан кейін де айлар бойы толық қайтып келмеген. Бұл деректер Марсқа көпжылдық ұшу үшін шешілмеген басты мәселені одан әрі шиеленістіреді.
Гравитациясыз дене
Ауырлық күшінің жоқтығынан екі литрге жуық сұйықтық кеуде мен бас жаққа қарай ығысады, бұл беттің ісінуіне және қан көлемінің азаюына әкеледі. Сүйектер айына минералды тығыздығының 1–1,5%-ын жоғалтады, ал балтыр бұлшықеттері күніне екі сағаттық жаттығуларға қарамастан, шамамен 15%-ға кішірейеді. Жүрек аз жүктемемен жұмыс істеп, көлемі кішірейеді, ал қысылудан айырылған омыртқа уақытша бірнеше сантиметрге ұзарады.
Ұшуға байланысты нейроокулярлық синдром
Сұйықтықтың ығысуы бассүйек ішілік қысымды арттырады, бұл көру нервінің ісінуіне, көздің артқы қабырғасының жалпаюына және торлы қабықтың жүйке талшықтары қабатының өлшенетін қалыңдауына әкелуі мүмкін. Бұл бұзылулар кешенін НАСА ғарыш ұшуларымен байланысты нейроокулярлық синдром деп атайды. Көптеген ғарышкерлер көру қабілеті нашарлап оралады, ал көз құрылымындағы өзгерістер кейде ұзақ уақыт сақталады. Марсқа көпжылдық миссия кезінде мұндай даму сыни қауіп болар еді.
Егіздерді зерттеу нәтижелері
2019 жылы Science журналында жарияланған НАСА-ның бір жұмыртқалы егіздер Скотт пен Марк Келлидің қатысуымен жүргізілген зерттеуі бақыланатын салыстырудың сирек мүмкіндігін берді. Скотт ХҒС-та 340 күн өткізді, Марк Жерде қалды. Скотттың бірқатар физиологиялық және генетикалық көрсеткіштері — оның ішінде сүйектерге, көзге және иммунитетке қатыстылары — ұшқаннан кейін айлар өтсе де бастапқы деңгейге оралмағаны анықталды, демек, салмақсыздыққа кейбір бейімделулер әлдеқайда тұрақты болуы мүмкін.
Бұдан әрі
НАСА және серіктес агенттіктер экипажды жақсырақ қорғау үшін жасанды гравитация мен жетілдірілген тренажерлар сияқты қарсы шараларды сынауда. Адам ағзасының Марсқа барып-қайту сапарын қайтымсыз зақымсыз көтере алатыны әлі шешімін таппаған мәселе болып қалып отыр.
1 дереккөз
Ғарыштағы ұзақ ұшулар сүйектерге, жүрекке және көзге тұрақты зақым келтіреді — егіздерді зерттеу көрсетті
