Нью-Йорк университетінің ғалымдары өсімдіктердің азот сіңіруін тоқтататын HHO5 ақуызын тапты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Нью-Йорк университетінің зерттеушілері өсімдіктер азотқа қаныққан кезде оның сіңірілуін тоқтататын HHO5 транскрипция факторын анықтады. The Plant Cell журналында жарияланған жаңалық тыңайтқыштарды тиімді пайдаланатын дақыл сорттарын шығаруға жол ашып, су ластануы мен азот оксиді шығарындыларын азайтуы мүмкін.
HHO5 транскрипция факторы
Зерттеуге Нью-Йорк университетінен Глория Корруцци мен Буэнос-Айрестегі INGEBI-ден Мариана Обертелло жетекшілік етті, басты автор — аспирант Уилл Хинкли. Ғалымдар азот мөлшеріне жауап беретін өсімдік гендерін талдап, HHO5-ті азотпен қанығудың негізгі реттеушісі ретінде анықтады. HHO5 экспрессиясы азот түріне байланысты және мөлшерге сәйкес гендер экспрессиясы мен өсімдік өсуін бақылайды. Бұл ақуыз транскрипция факторы ретінде әрекет етіп, азот сіңіруді тоқтататын жалпы геномдық жауаптарды іске қосады. Жұмыс The Plant Cell журналында жарияланды.
Азот тыңайтқыштарының шығыны
Әлем бойынша өсімдіктер енгізілген азот тыңайтқыштарының шамамен 50%-ын ғана сіңіреді; қалғаны су айдындарына шайылып немесе атмосфераға ұшып кетеді. Пайдаланылмаған тыңайтқыштардан бөлінетін азот оксиді 100 жыл ішінде көмірқышқыл газына қарағанда жылуды 273 есе күшті ұстайды. Тыңайтқыш ағындары су экожүйелеріне зиян келтіретін улы балдырлар гүлденуін де тудырады. Экологиялық зияннан бөлек, тыңайтқыш өндірісі мен тасымалы қымбат және геосаясатқа тәуелді. Аммиак селитрасын сақтау жарылыс қаупімен байланысты, оған 2020 жылғы Бейрут трагедиясы мысал бола алады.
Үнемді дақылдарды жасау
Нью-Йорк университетінің ғалымдары HHO5-ті манипуляциялау топырақтан көбірек азот сіңіретін «ашқарақ» сорттарды алуға мүмкіндік береді деп болжайды. Мұндай дақылдар аз тыңайтқышты қажет етіп, фермерлерге миллиардтаған доллар үнемдеп, ластануды азайтады. Корруццидің айтуынша, азотты пайдалану тиімділігін арттыру елеулі экологиялық, экономикалық және геосаяси пайда әкеледі. INGEBI серіктестері HHO5-тің әртүрлі өсімдік түрлеріндегі рөлін практикалық қолданыс үшін зерттеуді жалғастырады.
Бұдан әрі
Қазір ғалымдар HHO5-тің бидай мен жүгерідегі басқа генетикалық жолдармен өзара әрекеттесуін зерттеуде. Далалық сынақтардың зертханалық нәтижелерді әртүрлі топырақ-климат жағдайларында растайтын-растамайтыны әлі белгісіз.
1 дереккөз
Нью-Йорк университетінің ғалымдары өсімдіктердің азот сіңіруін тоқтататын HHO5 ақуызын тапты
